Evrenin derinliklerinden gelen gizemli iletileri okumak için artık milyonlarca kilometre uzağa gitmeye ya da Antarktika’nın buzulları ortasında mikrometeorit aramaya gerek kalmayacak Sidney Üniversitesi’nden genç bir araştırmacı, laboratuvar ortamında “kozmik toz” üretmeyi başararak bilim dünyasında heyecan yarattı.
Yaşamın yapı taşlarının Dünya şimdi var bile yokken nasıl bir ortaya geldiğini anlamamızı sağlayacak bu buluş, kozmosun bir köşesini adeta bir şişenin içine sığdırıyor. Kozmik toz, aslında uzayda süzülen mikroskobik katı parçacıklardan oluşuyor ve göründüğünden çok daha büyük bir değere sahip. NASA’nın da vurguladığı üzere, bu tozlar yeni doğan yıldızları koruyor, gezegenlerin ham hususu haline geliyor ve en değerlisi, bildiğimiz manada hayatı başlatan organik bileşikleri taşıyor. Yani bir manada bizler, bu tozların içinden doğduk.
Ancak bu parçacıkları incelemek her vakit çok zordu. Bilim insanları bugüne kadar ya stratosfere çıkan uçaklarla bu zerreleri toplamaya çalışıyor ya da Cassini üzere uzay araçlarının topladığı kısıtlı bilgilerle yetiniyordu. Artık ise bu süreç büsbütün değişti.
Laboratuvarda gerçek olan yıldız tozu
Malzeme ve plazma fiziği alanında doktora yapan Linda Losurdo, geliştirdiği formülle uzayın uçsuz bucaksız derinliklerindeki şartları laboratuvar masasına taşıdı. Losurdo; azot, karbondioksit ve asetilen gazlarından oluşan özel bir karışımı, dev yıldızların etrafındaki yahut süpernova kalıntılarındaki ortamı taklit edecek halde hazırladı. Akabinde bu karışıma 10 bin voltluk devasa bir elektrik akımı uyguladı. Yaklaşık bir saat süren bu ağır süreç sonunda, kuyruklu yıldızlarda ve asteroitlerde bulunan gerçek kozmik toza çok benzeyen karbon açısından güçlü tanecikler elde edildi.
Bu deneyin asıl başarısı, hayat için olmazsa olmaz sayılan karbon, hidrojen, oksijen ve azot moleküllerinin (CHON) karmaşık bir karışımını sentezleyebilmesi. Araştırmacılar, plazma reaktörü kullanarak elde ettikleri bu tozun kızılötesi “parmak izlerini” incelediğinde, uzaydaki gerçek örneklerle neredeyse tıpkı sonuçları aldıklarını fark etti. Bu durum, bilim beşerlerine bir asteroidin yahut kuyruklu yıldızın Dünya’ya düşmesini beklemeden, onların geçmişini “tersine mühendislik” yoluyla çözme imkanı tanıyor.
Projenin ortak muharrirlerinden Profesör David McKenzie, bu çalışmanın gökyüzündeki toz bulutlarının içindeki sıcaklıkları ve iyon etkileşimlerini anlamak için eşsiz bir pencere açtığını söylüyor. Laboratuvarda üretilen bu yapay kozmik tozlar sayesinde, bir göktaşı kesiminin ömrü boyunca neler yaşadığını okumak artık çok daha kolay hale geldi. Araştırma takımı artık, laboratuvarda üretilen farklı toz cinslerinin spektrumlarından oluşan devasa bir bilgi tabanı kurmayı planlıyor. Bu arşiv, gelecekte uzaydan gelen bilgilerle karşılaştırılarak cihanın oluşumuna ve ömrün kökenine dair en karanlık noktaları aydınlatacak.
