Rusya’da milyonlarca kullanıcı güne alışık olmadığı bir tabloyla uyandı. Uzun müddettir sinyalleri verilen kısıtlamalar, WhatsApp ve akabinde Telegram’ın erişime kapatılmasıyla somut bir boyuta ulaşmış durumda.

Yaklaşık 100 milyon insanın inançlı irtibat kanallarından yoksun kalması, yalnızca teknik bir arıza değil, devlet eliyle yürütülen stratejik bir değişimin kesimi olarak görülüyor. Bu atılımla birlikte gözler, bir müddettir reklamı yapılan ve Çin’in tanınan uygulaması WeChat’e benzerliğiyle dikkat çeken “Max” isimli yeni uygulamaya çevrildi.

WhatsApp’ın boşluğunu doldurması beklenen Max, Rusya’daki ünlü isimler ve eğitimciler tarafından ağır bir biçimde tavsiye ediliyor. Hatta aygıtlara ön yüklü olarak gelmeye başladı bile. Lakin bu uygulamanın parlak yüzünün gerisinde önemli bir güvenlik tartışması mevcut. Max, kullanıcı datalarının direkt hükümetle paylaşılmasını kaide koşarken, uçtan uca şifreleme üzere temel güvenlik protokollerinden de mahrum bir yapıyla karşımıza çıkıyor. Rus halkı için bu durum, ya bağlantısız kalmak ya da tüm yazışmaların devlet denetiminde olduğu bir platformu kullanmak ortasında güç bir seçim manasına geliyor.

Geçmişten bugüne yasaklama girişimleri

Rusya’nın dijital özgürlükler konusundaki bu sert tavrı aslında yeni bir kıssa değil. 2020’lerin başından bu yana ülkede söz özgürlüğü adım adım daraldı. 2018 yılında Telegram’ı engellemeye çalışan lakin başarılı olamayan devlet aygıtı, o periyotta internet altyapısına önemli ziyan vermiş ve bu durum bir “teknolojik başarısızlık” olarak tarihe geçmişti. Ancak bugün kaideler değişti. Geçtiğimiz yılın sonlarında WhatsApp servislerinde yaşanan yüzde 70’lik yavaşlatma operasyonu, bugünkü tam erişim mahzurunun habercisi niteliğindeydi.

Moskova idaresi bu kararları alırken “teknolojik egemenlik” ve “vatandaşları dolandırıcılıktan koruma