Güneş sisteminin en görkemli objelerinden biri olan Satürn, büyüleyici halkaları ve sayıları her geçen gün artan uydularıyla bilim dünyasını şaşırtmaya devam ediyor. Lakin bu dev gezegenin geçmişine dair yeni bir araştırma, bugün gördüğümüz o meşhur görünümün aslında devasa bir kozmik kazanın yapıtı olabileceğini tez ediyor. Planetary Science Journal’da yayımlanan çalışma, Satürn’ün en büyük uydusu Titan’ın doğuşunu ve gezegenin genç halkalarının sırrını, milyarlarca yıl evvel yaşanmış şiddetli bir çarpışmaya bağlıyor.

Uzun yıllar boyunca Satürn’ün halkalarının gezegenle birebir yaşta olduğu düşünülüyordu. Lakin NASA’nın emektar Cassini uzay aracından gelen bilgiler, bu halkaların beklenenden çok daha genç olduğunu ortaya koyarak gökbilimcileri derin bir sessizliğe itmişti. Cassini’nin 13 yıllık vazifesi boyunca topladığı bilgiler; uyduların istikrarsız yörüngeleri ve gezegenin iç kütle dağılımındaki tuhaflıklarla birleşince, Satürn sisteminin tarihinde eksik bir kesim olduğu anlaşıldı. İşte SETI Enstitüsü araştırmacıları, bu eksik kesimin “kayıp bir uydu” yahut daha doğrusu “birleşen iki uydu” olabileceğini öne sürüyor.

Hyperion ve Titan: Çarpışmanın sessiz tanıkları

Araştırmacıları bu teoriyi kurmaya iten en kıymetli ipucu, Satürn’ün irili ufaklı uyduları ortasında epeyce küçük ve biçimsiz bir yapıya sahip olan Hyperion oldu. Bilgisayar simülasyonları, Satürn sisteminde Titan’dan evvel “Proto-Titan” ve “Proto-Hyperion” isminde iki büyük öncül uydunun var olduğunu gösteriyor. Bu iki dev kütle bir noktada çarpışıp birleşerek bugünkü devasa Titan’ı oluştururken, etrafa saçılan döküntüler de Hyperion üzere yamuk yumuk görünümlü küçük uyduları meydana getirdi. Bu senaryo, Titan’ın neden bu kadar alışılmadık ve tek tarafı ağır basan bir yörüngeye sahip olduğunu da mantıklı bir halde açıklıyor.

Peki ya o meşhur halkalar nasıl oluştu? Simülasyonlar burada da şaşırtan bir sonuç veriyor. Titan’ın bu devasa birleşme sonrası kazandığı istikrarsız yörünge, Satürn’e daha yakın olan iç uyduların yolunu bozdu. Bu küçük uydular birbirleriyle yahut gezegenle çarpışarak parçalandı. İşte bu kozmik enkaz bulutu, bugün Satürn’ü çevreleyen o muazzam halka sistemini doğurdu. Araştırmanın başyazarı Matija Ćuk, Satürn’ün halkalarının bu kadar parlak ve “taze” görünmesinin nedeninin, bu çarpışmaların aslında yalnızca 100 milyon yıl evvel gerçekleşmesi olduğunu belirtiyor.

Şu an için bu teoriler gelişmiş bilgisayar simülasyonlarına dayanıyor olsa da, bilim dünyasının gözü kulağı 2034 yılında Titan’a ulaşacak olan NASA’nın Dragonfly görevinde. Dragonfly’dan gelecek taze datalar, bu “çift uydu birleşmesi” hipotezinin doğruluğunu kanıtlayabilir ve Satürn’ün karanlık geçmişini büsbütün aydınlatabilir.