Nisan ayında ortaya atılan bir argüman, K2-18b isimli ötegezegenin atmosferindeki biyolojik izlerin keşfiyle ilgili geniş yankı uyandırmıştı. Cambridge Üniversitesi’nden bir araştırma takımı, gezegenin atmosferinden süzülen ışıklarda şimdiye kadar elde edilen en güçlü biyolojik aktivite ipuçlarını keşfettiklerini argüman etmişti. Lakin, kelam konusu araştırmaya dair yapılan yeni çalışmalar bu iddiayı sorgulayan ve farklı bir bakış açısı sunan sonuçlar ortaya koydu.
K2-18b, Dünya’dan 124 ışık yılı uzaklıkta bulunan, “Neptün altı” sınıfına ilişkin bir gezegen. Dünya’nın yaklaşık 2,6 katı büyüklüğünde olan bu gezegen, kırmızı cüce bir yıldızın yaşanabilir bölgesinde yörüngede dönüyor. Cambridge Üniversitesi takımının, gezegenin atmosferindeki dimetil sülfür (DMS) ve dimetil disülfür (DMDS) gazlarını tespit ettiği çalışması dünya çapında büyük ilgi uyandırmıştı. Bu gazlar, Dünya’da mikroplar ve fitoplanktonlar tarafından üretildiği için biyolojik aktivitenin işareti olarak değerlendirilmişti. Lakin bu keşif, biyolojik izlerin kesin olarak saptandığı manasına gelmiyordu.
Araştırmacılar, ayrıyeten gezegenin atmosferinin altında dev bir su okyanusu bulunduğunu ve bu nedenle gezegene “hycean” ismini verdiklerini söylemişti. Bugüne kadar yapılan öteki çalışmalar, bu okyanusun varlığını doğrulamak için net bir delil sunamadı. Bu yüzden okyanus savı da tartışmalı bir bahis olarak kaldı.
James Webb Uzay Teleskobu (JWST) tarafından elde edilen yeni bilgiler ışığında yapılan bir öbür çalışma, K2-18b hakkında daha fazla bilgi edinmeyi amaçlıyordu. Araştırmacılar, gezegenin atmosferinde su buharına dair bir iz bulamadılar. Fakat bu durumun gezegenin ılıman yapısına karşın atmosferdeki soğuk tuzak tesirinden kaynaklanabileceğini düşünüyorlar. Yani, gezegenin atmosferindeki düşük sıcaklıklar buharlaşmayı sınırlayarak su buharı izlerinin tespit edilmesini zorlaştırmış olabilir.
Ancak, evvelki çalışmalarda öne sürülen biyolojik işaretler, yapılan yeni tahlillerle kesin tespit hudutlarını aşmış değil. Modeller, atmosferde DMS’nin varlığının sırf biyolojik kaynaklarla değil, birebir vakitte canlılık dışı kimyasal tepkilerle da açıklanabileceğini gösteriyor. Bu da, biyolojik işaretler ararken daha geniş bir perspektif ve farklı moleküllerin göz önünde bulundurulması gerektiğini ortaya koyuyor. Zira Dünya’dan farklı yapılar gösteren ötegezegenlerde, bizim gezegenimizde biyolojik işaret olarak kabul edilen kimyasal izler, birebir fonksiyonu görmeyebiliyor.
Oxford Üniversitesi’nden Dr. Jake Taylor, bu mevzuda kıymetli bir ikazda bulunuyor. Taylor, hidrojen yüklü atmosferlere sahip gezegenlerde biyolojik izlerin tespit edilmesinin son derece sıkıntı olduğunu, zira bu gazların kimyasal özelliklerinin ve farklı basınçlardaki emilim güçlerinin tam olarak anlaşılamadığını belirtiyor.
Yeni araştırma, AAS Journals’da yayımlanmak üzere bekliyor ve ön baskı sürümüne arXiv üzerinden erişilebiliyor.
