Sivrisinekler, çoğumuz için can sıkıcı bir gerçeklik olsa da, yeni bir bilimsel çalışma bu küçük kan emicilerle gayret biçimimizi kökten değiştirebilir. Liverpool Tropikal Tıp Okulu araştırmacıları, sivrisinekleri öldürmek için insan kanını bir “zehir” haline dönüştürmenin mümkün olabileceğini ortaya koydu. Bu çarpıcı tahlil, böceklerin kanı emdikten sonraki birkaç saat içinde ölmesini sağlayan nitisinon isimli bir ilaca dayanıyor.
Araştırma sırasında, nitisinon kullanan üç kişinin kanı üzerinde deneyler yapıldı. Sonuçlar, sivrisineklerin bu kanla beslendikten sonra 12 saat içinde öldüğünü gösterdi. Bu kolay lakin tesirli sonuç, nitisinonun sıtma üzere sivrisinek kaynaklı ölümcül hastalıklarla çabada değerli bir araç olabileceğini ortaya koyuyor.
İnsan kanını sivrisinekler için ölümcül hale getirmek fikri büsbütün yeni değil. Daha evvel, ivermektin üzere ilaçlar misal tesirler yaratmak gayesiyle kullanıldı. Lakin nitisinon, sunduğu avantajlarla ön plana çıkıyor. İlacın tesiri daha süratli ortaya çıkıyor, kandaki aktifliği daha uzun müddet devam ediyor ve hudut sistemini hedeflemediği için arılar yahut kelebekler üzere öteki yararlı böceklere ziyan verme mümkünlüğü daha düşük. Bu özellik, çevresel tesirlerin minimize edilmesi açısından epeyce değerli.
Sıtma uğraşında yeni umut mu?
Nitisinon, bilhassa sıtmanın yaygın olduğu ve her yıl yüz binlerce insanın hayatını kaybettiği bölgelerde umut verici bir seçenek olarak öne çıkıyor. İlacın halihazırda beşerler üzerinde kullanım için onaylanmış olması, daha geniş kapsamlı testlerin süratle başlamasını mümkün kılıyor. Gelecekteki çalışmalar, bu ilacın aktifliği ve güvenliği konusunda olumlu sonuçlar verdiği takdirde, toplu ilaç uygulama programlarında kullanımını görmemiz muhtemel.
Bu heyecan verici tahlil her ne kadar umut vadetse de, kusursuz bir tahlil olmaktan uzak. İlacın ekolojik tesirlerinin daha derinlemesine araştırılması gerekiyor. Ayrıyeten, sivrisineklerin ahenk sağlama ve direnç geliştirme yeteneği göz önünde bulundurulmalı. Bilim insanları, ilaç kullanımında aşırılıktan kaçınılması ve halk sıhhati programlarının dikkatle planlanması gerektiğini vurguluyor.
Alışılmışın dışında bir yöntem
Bu sistem, bugüne kadar alıştığımız böcek ilaçları, sinek kovucular yahut genetiği değiştirilmiş sivrisineklerle çaba stratejilerinden büsbütün farklı bir yaklaşıma dayanıyor. İnsanları pasif bir savunma aracı olmaktan çıkarıp, sivrisineklerin en değerli gereksinimleri olan kanı bir tehdit ögesi haline getiriyor. Nitisinon alan bir bireyden kan emen bir sivrisinek, artık kaçış bahtı bulamıyor.
Eğer bu bulgular daha ileri çalışmalarda doğrulanırsa, nitisinon sivrisinek popülasyonlarını denetim etme anlayışımızı büsbütün değiştirebilir. Bu metodun, sırf sivrisineklerle gayret etmekle kalmayıp, tıpkı vakitte sıtma üzere hastalıkların yayılımını önlemede de tesirli olması bekleniyor.
