Modern bilimin temellerini atan isimlerin başında gelen Galileo Galilei hakkında bildiklerimiz, ekseriyetle teleskopunun ucundaki gökyüzüyle sonlu. Lakin Floransa Ulusal Merkez Kütüphanesi’nin tozlu raflarında bulunan bir doküman, ünlü gökbilimcinin zihin dünyasına dair apayrı bir kapı araladı.

İtalyan tarihçi Ivan Malara‘nın titiz takibi sonucunda, 1551 yılından kalma antik bir kitabın sayfalarında Galileo’ya ilişkin el yazısı notlar tespit edildi. Bu keşif, bilim beşerinin yalnızca yıldızlara bakan bir hayalperest değil, tıpkı vakitte rakip fikirlerin matematiğine hapsolmuş bir araştırmacı olduğunu kanıtlıyor.

Söz konusu notlar, gökyüzü mekaniğinin 2. yüzyıldaki en büyük savunucusu Batlamyus’un “Almagest” isimli yapıtının üzerine düşülmüş. Uzmanların yazı tarzı ve kullanılan özel kısaltmalar üzerinden doğruladığı bu karalamalar, Galileo’nun 1590’lı yıllardaki çalışma disiplinini ele veriyor. Teleskopuyla Jüpiter’in uydularını keşfetmesinden tam yirmi yıl öncesine dayanan bu evraklar, onun metodolojisindeki enteresan bir ayrıntısı da barındırıyor. Sayfaların bir köşesinde yer alan dini alıntılar, dahi ismin bilimsel çalışmalarına başlamadan evvel dua ettiğine dair tarihi rivayetlerle birebir örtüşüyor.

Eski dünyayı kendi silahıyla vurmak

Tarih sayfaları Galileo’yu çoğunlukla yerleşik sistemi yıkan bir devrimci olarak resmetse de, bu yeni bulgular onun yıkmaya çalıştığı sisteme ne kadar hakim olduğunu gösterdi. Batlamyus’un yer merkezli cihan modelini anlatan karmaşık hesaplamalarını en ince detayına kadar inceleyen Galileo, aslında karşı çıkacağı teorinin tüm matematiksel açıklarını bu sayfalarda keşfetmiş. Malara’nın değerlendirmesine nazaran, Kopernik’in güneş merkezli sistemine duyulan inanç, sanıldığı üzere yalnızca bir sezgi değil; bilakis eski sistemin kendi içindeki tutarsızlıklarının fark edilmesiyle pekişmiş.

Galileo’nun mirası, mevcut bilgiyi reddetmeden evvel onu en küçük yapı taşına kadar söküp incelemenin kıymetini hatırlatıyor.