Yeni kuşak şoförler için direksiyon başına geçmek artık yalnızca vitese takıp gaza basmaktan ibaret değil; akıllı telefonların navigasyon uygulamalarını açmak bu ritüelin ayrılmaz bir modülü haline gelmiş durumda. Carmoola tarafından 2000 iştirakçiyle gerçekleştirilen yeni bir araştırma, şoförlerin teknolojiye olan bağımlılığının jenerasyonlar ortasında nasıl derin bir uçurum yarattığını gözler önüne seriyor. Bilhassa Z nesli ve genç Y nesli temsilcileri, her gün gittikleri market yolunda bile dijital bir rehber olmadan kendilerini inançta hissetmiyor.
Araştırma sonuçlarına nazaran, 25-34 yaş aralığındaki şoförlerin yaklaşık üçte biri, navigasyon kullanımını tartışmaya kapalı bir mecburilik olarak görüyor. Bu genç şoförlerin %20’si, çok kısa uzaklıklar için bile Google Maps yahut Waze üzere uygulamalardan takviye alıyor. Toplumsal medyada bu durumu dürüstçe itiraf eden kullanıcılar, “Kendi mahallemden dışarı navigasyonsuz çıkamam” ya da “Sürekli gittiğim yere bile GPS olmadan gidemiyorum” üzere yorumlarla dijital bağımlılığın boyutunu ortaya koyuyor.
Kaybolma korkusu ve beynin kapanan bölümleri
Yaş ilerledikçe teknolojiye duyulan itimat yerini deneyime ve yol tabelalarına bırakıyor. 45 yaş üstü şoförlerin yalnızca küçük bir kısmı her seyahatte navigasyona muhtaçlık duyarken, %15’lik bir kesim bu aygıtları neredeyse hiç kullanmıyor. Mümkün bir sinyal kesintisi durumunda ise jenerasyonlar ortasındaki fark daha da belirginleşiyor. İleri yaştaki şoförler tabelaları ve binaları takip ederek yollarını bulabileceklerini söylerken, gençlerin dörtte biri hemen sağa çekip birine yol sormayı tercih ediyor.
Ancak bu teknolojik kolaylığın beyin üzerinde beklenmedik bir tesiri var. University College London tarafından yapılan bir araştırma, navigasyon aygıtı kullanmanın beynin belli kısımlarını adeta devre dışı bıraktığını ortaya koydu. Uzmanlar, gönüllülerin beyinlerini tarayarak yaptıkları deneyde, kendi uğraşıyla yol bulan bireylerin hafızadan sorumlu “hipokampüs” ve karar verme düzeneği olan “prefrontal korteks” bölgelerinde ağır bir hareketlilik saptadı.
Buna rağmen, yalnızca ekrandaki talimatları izleyen şoförlerin beyninde hiçbir ek aktivite gözlemlenmedi. Dr. Hugo Spiers, teknoloji bize nereye gideceğimizi söylediğinde beynimizin etrafımızdaki sokaklara olan ilgisini büsbütün kestiğini ve bir manada kendini uyku moduna aldığını vurguluyor. Bu durum, dijital asistanların konforumuzu artırırken bilişsel harita yeteneğimizi nasıl körelttiğini de açık bir halde kanıtlıyor.
