Uzay taşımacılığındaki en büyük çıkmazlardan biri olan yakıt krizini çözmek için yesyeni bir adım atılıyor. Roket teknolojileri geliştikçe derin uzay vazifelerine olan ilgi artsa da Dünya’dan devasa ölçüde yakıt fırlatmak mevcut kaidelerde imkansız. NASA bu sorunu kökten çözmek ismine uzay uçuşlarının geleceğini şekillendirecek kritik bir projeyi başlattı.
Geliştirilen özel test uydusu, çok soğutulmuş kriyojenik yakıtların uzay boşluğunda itimatla saklanmasını ve transfer edilmesini yörüngede deneyecek. Kurulacak bu sistemler uzayda adeta birer akaryakıt istasyonu fonksiyonu görerek astronotların Ay’a geri dönmesini kolaylaştıracak ve Mars seyahatlerinin önünü açacak.
Kısa ismi LOXSAT olan Sıvı Oksijen Uçuş Gösterimi uydusu, bu yaz alçak Dünya yörüngesine gönderilecek. Rocket Lab firmasının Electron fırlatma aracıyla Yeni Zelanda’dan yollanacak olan uydu, yörüngede tam dokuz ay boyunca misyon yapacak. Yer çekimsiz ortamda sıvı yakıt idaresini inceleyecek olan LOXSAT, sistemin ölçeklenebilir hale gelmesi için 11 farklı bileşeni tek tek test edecek. Kriyojenik yakıtların hem Dünya’da hem de uzayda buharlaşmaması için çok sıkı sıcaklık denetimleri altında tutulması kaide. Bu sıvıları depolamak ne kadar zorsa, uzay boşluğunda bir araçtan başkasına aktarmak da o kadar büyük bir mühendislik başarısı gerektiriyor. Münasebetiyle LOXSAT misyonu, derin uzay keşifleri için hayati bir eşik manasına geliyor.
Şirketlerin gözü bu uydudan gelecek verilerde
NASA’nın Artemis programı kapsamında Ay yüzeyine astronot indirmesi için seçilen SpaceX ve Blue Origin üzere şirketler bu projenin sonuçlarını heyecanla bekliyor. Zira her iki firmanın da geliştirdiği Ay iniş araçları büsbütün bu çok soğutulmuş kriyojenik yakıtlara bağımlı çalışıyor. Misyonların tamamlanması için yörüngede yakıt ikmali yapılması kaide. SpaceX’in Starship roketi sıvı oksijen ve sıvı metan karışımı kullanırken, Blue Origin’in Blue Moon aracı sıvı oksijen ve sıvı hidrojen ikilisiyle çalışıyor. Bugüne kadar hiçbir uzay aracı bu yakıtların uzayda uzun müddet nasıl saklanacağını ya da iki araç ortasında nasıl transfer edileceğini uygulamalı olarak kanıtlayamadı. Bu durum LOXSAT misyonunu tarihte bir birinci haline getiriyor.
Sektörün büyük oyuncuları da boş durmuyor ve kendi test süreçlerini sürat kesmeden sürdürüyor. SpaceX, yörüngede yakıt transferi yeteneklerini görmek üzere tasarladığı Starship Sürüm 3 modelinin kritik uçuşuna hazırlanıyor. Bu uçuşun başarılı geçmesi Artemis takvimi ismine büyük ehemmiyet taşırken, mümkün bir başarısızlık tüm programın ertelenmesi riskini doğuruyor. Öbür tarafta Blue Origin firması da insansız kargo versiyonu olan Blue Moon MK1 aracını bu yıl bitmeden Ay’a indirme hedefinde. Fakat şirketin New Glenn roketi geçmiş bir kazanın soruşturması nedeniyle şu an için uçuştan men edilmiş durumda.
NASA, dört astronotun yer alacağı ve Ay iniş araçları ile kenetlenme hareketlerinin deneneceği kritik Artemis 3 görevi için planlarını sürdürüyor. LOXSAT uydusu, o tarihe kadar yörüngedeki testlerini çoktan bitirmiş ve topladığı kıymet biçilemez dataları bilim beşerlerine sunmuş olacak. Şayet her şey planlandığı üzere giderse, bu küçük uydudan elde edilen bilgiler hem SpaceX hem de Blue Origin’in mühendislik çalışmalarına taraf verecek. Böylelikle uzayda kurulacak yakıt istasyonları, yalnızca Ay ve Mars vazifelerini desteklemekle kalmayıp insanoğlunun cihandaki kalıcı varlığının da teminatı olacak.
