Barselona’da bulunan yedi asırlık bir manastır, yakın devrin en dikkat alımlı arkeolojik keşiflerinden birine konut sahipliği yaptı. Barselona Kültür Enstitüsü, 14. yüzyıldan kalan Santa Maria Pedralbes Kraliyet Manastırı’nın kurucusu Kraliçe Elisenda de Montcada ve yakın etrafına ilişkin sekiz tarihi mezarın açıldığını duyurdu.
Kurumun 700. yılı anma aktiflikleri kapsamında yürütülen bu çalışmada uzmanlar, başlangıçta yalnızca kraliçenin hayatına ve devrin rahibe topluluğuna dair datalara ulaşmayı hedefliyordu. Fakat mezar kapakları kaldırıldığında, tarihçileri ve tıp dünyasını şaşkına çeviren bir tablo ortaya çıktı. Gruplar, kraliçenin yanı sıra bıçaklanarak öldürülmüş erkekler ve hamileliğinin ortasında hayatını kaybetmiş bir bayanın da dahil olduğu tam 25 iskeletle karşılaştı.
Aragon ve Valensiya krallıklarının kraliçesi olan Elisenda, 30 yaşındayken Kral II. James ile evlenmişti. Eşinin yaşlılık periyodundaki hastalığı sürecinde Katolik rahibeler için bu manastırı inşa ettiren kraliçe, hükümdarın vefatıyla birlikte saray hayatını büsbütün geride bıraktı. Ömrünün sonuna kadar manastırın yanındaki küçük bir köşkte münzevi bir ömür sürse de, bu dindar ve sade hayat öyküsünün gerisinden büyük bir kraliyet dramı çıktı.
Çift kimlikli mezar tasarımı
Araştırmacılar Kraliçe Elisenda’nın mezarını incelediklerinde, kilise ile manastır avlusu ortasında alçak bir duvarla ikiye bölünmüş özel bir mimari yapı fark etti. Kemiklerin küçük ahşap bir kutu içine yerleştirilmesi, kraliçenin şuurlu bir tercihle bu halde gömüldüğünü gösteriyor. Bu metot sayesinde Elisenda, kiliseye bakan tarafta güçlü bir hükümdar, manastıra bakan tarafta ise günahlarından arınmaya çalışan sade bir derviş olarak anılacaktı. Birinci kemik tahlilleri, tarihi kayıtları doğrular nitelikte. Kraliçenin 70’li yaşlarında, ağır eklem kireçlenmesi ağrılarıyla hayata gözlerini yumduğu anlaşıldı. Sade bir rahibe kıyafetiyle gömülen kraliçenin sandığından altın işlemeli ipek kumaş kalıntıları ile mezara koku vermesi için konulmuş kurumuş biberiye ve mersin otları çıkarıldı.
Asıl büyük gizem ise kraliçenin yakın etrafının yattığı öteki mezarlarda kapalıydı. Manastırın birinci baş rahibesi Sobirana Olzet’in iskeletini inceleyen uzmanlar, bayanın tam mevt anında ya da çabucak öncesinde yüzüne çok sert bir bıçak darbesi aldığını belirledi. İkinci başrahibe Francesca Saportella’ya ilişkin olduğu düşünülen mezarda ise durum daha da karmaşık bir hal aldı. Bu mezardan tek bir kişi yerine, farklı periyotlarda üst üste istiflenmiş en az dokuz kişinin kemikleri çıktı. Üstelik bu iskeletlerin ortasındaki dört erkek kafatasının tamamında ölümcül bıçak yaraları tespit edildi. Birebir mezarda bulunan ve tıp tarihçilerini hayrete düşüren bir öbür bulgu ise, şimdi 20-23 haftalık gebeyken ölmüş bir bayanın mumyalanmış kalçası ve doğum kanalında duran fetüs kalıntıları oldu.
Arkeologlar, mezarlardaki şahısların çoğunlukla ileri yaşlarda ölmüş soylu bayanlar olduğunu belirlese de, hançerlenmiş erkeklerin ve gebe bir bayanın manastırın kalbinde neden yer aldığı sorusu şimdi cevap bulabilmiş değil. Şu ana kadar kraliçenin DNA haritasının sırf yüzde 6’lık kısmını çözebilen bilim insanları; kemik ve diş örneklerinden yola çıkarak bu şahısların akrabalık bağlarını ve maruz kaldıkları eski hastalıkları genetik olarak inceliyor. Mezarlardan iskeletlerle birlikte çıkarılan Orta Çağ müzik notaları, parşömenler ve bitki kalıntıları üzerindeki laboratuvar çalışmaları da sürüyor. Tüm bu sır perdesini aralayacak kesin sonuçların 2027 yılının ortalarında netleşmesi bekleniyor.
