Gökyüzüne baktığımızda gördüğümüz sekiz gezegenli sistemli sistem, milyarlarca yıl evvel yerini kaotik çarpışmalara ve yok olan dünyalara bırakmıştı. Bilim dünyası, Dünya’ya çarparak Ay’ı doğuran Theia üzere protogezegenlerin varlığını uzun vakittir bilse de son bulgular, geçmişte sistemimizde büsbütün yok olmuş öteki bir devasa dünyanın daha dolandığını kanıtladı. Üstelik bu gizemli gezegenin varlığı, uzay boşluğundan gelerek Sahra Çölü’ne düşen minik bir göktaşı kesimi sayesinde gün yüzüne çıktı. Laboratuvar ortamında incelenen bu az kaya, astronomi tarihini büsbütün değiştirecek datalar sunuyor.
Dünya üzerindeki binlerce göktaşı koleksiyonu ortasında yalnızca 68 örneği bulunan ve “angrit” ismi verilen bu meteoritler, son derece düşük silisyum dioksit oranlarıyla dikkat çekiyor. Uzmanlar geçmişte bu değerli taşların küçük asteroitlerden koptuğunu varsayıyordu fakat “NWA 12774” isimli angrit üzerinde yapılan son tahliller tüm bu teorileri altüst etti. Taşın derinliklerinde, olağanda yalnızca büyük gezegenlerin manto ve kabuk katmanlarında oluşan “klinopiroksen” isimli bir mineral kristali saptandı. Bu kristalin içindeki harika yüksek alüminyum oranı, taşın oluşumu sırasında maruz kaldığı devasa kütle çekimsel baskıyı açıkça gösteriyor.
Araştırma grubunun hesaplamalarına nazaran bu mineralin şekillenmesi için tam 17,5 kilobarlık bir basınç gerekiyor. Bu müthiş paha, okyanuslarımızın en derin noktası sayılan Mariana Çukuru’nun tabanındaki basıncın tam 17,5 katına denk geliyor. Böylesine muazzam bir kütle çekim gücünün oluşabilmesi, göktaşının koptuğu ana gövdenin en az 2 bin kilometre genişliğinde olmasını zarurî kılıyor. Bu genişlik, Asteroit Jenerasyonu’nun en büyük cismi Ceres‘ten kat kat büyük, neredeyse Ay ya da Mars boyutlarında bir antik gezegene işaret ediyor.
Kimyasal tahlilleri derinleştiren uzmanlar, bu kayıp dünyanın kendine has yapısıyla Dünya ve Mars’tan büsbütün farklı bir evrimsel patika izlediğini belirtiyor. Colorado Üniversitesi Boulder yerleşkesinden araştırma profesörü Aaron Bell, talih yapıtı yeryüzüne düşen bu modüllerin erken periyot gezegen oluşum süreçlerine dair eşsiz bilgiler sakladığını vurguluyor. Earth and Planetary Science Letters mecmuasında yayınlanan bu çalışma, geçmişteki kozmik çarpışmalarla paramparça olan ve kalıntıları başka gezegenlerin yapısına karışan bu antik dünyanın hikayesini doğruluyor. Müze çekmecelerinde incelenmeyi bekleyen öteki meteoritler, şimdi keşfedilmemiş öbür kayıp dünyaların da habercisi olabilir.
