Mars’a beşerli seyahat artık bilimkurgu olmaktan çıkıp gerçek bir gaye haline gelirken, bilim insanları uzay seyahatinin insan bedeni üzerindeki tesirlerini derinlemesine incelemeye devam ediyor. Son araştırmalar ise bu tesirler ortasında en tasa verici olanlardan birine işaret ediyor: Uzun periyodik uzay vazifelerinin astronotların böbreklerinde kalıcı hasara yol açabileceği ortaya çıktı.
Bu önemli sıhhat riski, yalnızca seyahat esnasında değil, astronotlar Dünya’ya döndükten sonra da tesirini sürdürebiliyor. İngiltere’deki University College London (UCL) bünyesindeki Böbrek Tıbbı Bölümü’nden Dr. Keith Siew liderliğinde gerçekleştirilen kapsamlı bir çalışma, bu bahiste kıymetli bulgular sundu. Nature Communications mecmuasında yayımlanan araştırma, Milletlerarası Uzay İstasyonu (ISS) dahil olmak üzere 40’tan fazla uzay vazifesine ilişkin bilgileri tahlil etti. Araştırmanın sonuçları, uzay ortamının böbrek işlevlerinde önemli değişimlere yol açtığını net bir biçimde ortaya koydu.
Uzayda böbrek işlevleri tehlikede
Dr. Siew ve araştırma takımı, 20 farklı araştırma kümesinin elde ettiği dataları bir ortaya getirerek tahlil etti. İncelemeye dahil edilen 11 çalışma, derin uzay ortamını taklit eden şartlarda fareler ve sıçanlar üzerinde yapılan deneyleri kapsıyordu. Bu hayvanlar, insanın maruz kalabileceği galaktik radyasyona misal dozlarda ışınıma tabi tutuldu. Ayrıyeten, araştırma ticari astronotlara ilişkin sıhhat datalarını de içererek, kapsamı prestijiyle şimdiye kadar yapılmış en geniş uzay-böbrek sıhhati çalışması olma özelliğini taşıyor.
Uzay ortamındaki mikro yerçekimi, böbreklerin kalsiyum ve tuz üzere mineralleri düzenleme fonksiyonunu yerine getiren tübüllerinde küçülmeye yol açıyor. Bu yapısal değişiklikler, böbrek işlevlerinde bozulmaya neden olurken, tıpkı vakitte böbrek taşı oluşum riskini de kıymetli ölçüde artırıyor. Kısa periyodik uzay vazifelerinde bile böbrek taşı hadiselerinin artması, bu bulguları dayanaklar nitelikte.
Galaktik radyasyon: Uzaydaki En büyük tehditlerden biri
Araştırmanın en dikkat cazip bulgularından biri de, galaktik kozmik radyasyonun böbrek hasarındaki rolü oldu. Dünya’nın manyetik alanı, alçak yörüngedeki astronotları bir nebze koruyabiliyor. Fakat bu doğal kalkan, Mars üzere derin uzay misyonlarında fonksiyonunu yitiriyor. Uzayda 2,5 yıla kadar sürebilecek maruziyeti taklit eden simülasyonlar, galaktik radyasyonun böbrek hücrelerinde kalıcı hasarlar oluşturabileceğini ortaya koydu.
Dr. Siew, konuya dair yaptığı açıklamada şunları söyledi: “Şimdiye kadar kısa vadeli misyonlarda bile böbrek taşı üzere sıhhat sorunlarında artış gözlemledik. Lakin bu sorunların neden kaynaklandığını ve uzun periyodik, örneğin Mars seyahati üzere vazifelerde ne üzere sonuçlarla karşılaşacağımızı şimdi tam olarak bilmiyoruz.”
Bu çarpıcı bulgular, gelecekte Mars’a yapılacak beşerli vazifelerin ne derece dikkatli planlanması gerektiğini bir sefer daha gözler önüne seriyor. Mars’a gitmek sırf teknolojik bir sorun değil; tıpkı vakitte insan sıhhatini müdafaaya yönelik stratejilerin geliştirilmesini de gerektiriyor. Zira görünen o ki, uzayın sunduğu özgürlük ve keşif dileğinin bedeli, bedenin en hassas organlarından biri olan böbreklerle ödenebilir.
