NASA’nın Mars yörüngesinde etkin olarak çalışan en gelişmiş uydu misyonlarından biri olan MAVEN (Mars Atmosferi ve Uçucu Evrimi) ile irtibat kesildi. Mars yüzeyindeki keşif araçları için hayati bir irtibat köprüsü vazifesi gören bu kıymetli uzay aracı, rutin bir operasyon sırasında gezegenin gerisinde kayboldu.

MAVEN, 6 Aralık’ta gerçekleştirdiği rutin operasyonlar sırasında, Mars’ın ardına geçerken NASA’nın Derin Uzay Ağı DSN ile bağlantısını yitirdi. Gezegen cisimlerinin süreksiz olarak engellemesi nedeniyle sinyal kaybı yaşanması beklenen bir durum. Olağanda, uzay aracı Mars’ın görünmeyen tarafından çıktıktan sonra ilişkinin tekrar kurulması gerekir. Fakat 9 Aralık’ta yapılan NASA açıklamasına nazaran, DSN beklenen sinyali geri alamadı. NASA, yaşanan bu irtibat anormalliğini araştırdıklarını ve durumu çözmek için çalıştıklarını belirtti.

MAVEN, Mars’ın atmosferinin ve Güneş rüzgarlarıyla olan etkileşiminin nasıl evrildiğini ölçmek üzere tasarlanmış bilimsel araçlarla donatılmıştı. Kasım 2013’te fırlatılan uzay aracı, on ay sonra Mars yörüngesine ulaştı ve son on yıldır misyonuna muvaffakiyetle devam ediyordu.

Yüzey misyonları için kritik bağlantı

MAVEN’in vazifesi sırf bilimsel müşahedelerle sonlu değil, tıpkı vakitte Mars yüzeyindeki vazifeler için de kritik bir irtibat sağlıyor. NASA’nın Perseverance ve Curiosity gezginleri üzere vazifeler için gezegen genelinde irtibat transferi yapıyor.

MAVEN, bu misyonu NASA’nın Mars Keşif Yörünge Aracı ve Odyssey ile birlikte yürütüyor. Ayrıyeten, Avrupa Uzay Ajansı’nın Mars Express ve ExoMars Trace Gas Orbiter vazifeleriyle de koordineli çalışarak yüzeydeki araçların Dünya ile bilgi alışverişi yapmasını sağlıyor.

NASA’nın bilgilerine nazaran, MAVEN Kızıl Gezegen’in gerisinde kaybolmadan evvel yörünge hareketinin ve sistemlerinin olağan çalıştığı görülüyordu. Bağlantı anormalliğine neden olan şeyin uydunun yörüngesini etkilemediği varsayılıyor. Bu sayede NASA ve DSN operatörleri, sorunun nedenini ve tahlilini bulmak için çalışırken, uyduya varsayımı yörüngesi boyunca sinyal göndermeye devam edebiliyor.

NASA, MAVEN’in durumu hakkında yeni bilgiler elde edildikçe kamuoyuyla paylaşılacağını belirtti.