Yeni bir akıllı telefon satın alma planı yapan tüketiciler için ekonomik kurallar her geçen gün biraz daha zorlaşıyor. Taşınabilir pazarda yaşanan son gelişmeler, ellerindeki mevcut aygıtı korumak isteyenlerin sayısını süratle artırdı.
Küresel ölçekte tırmanışa geçen yapay zeka çılgınlığı, data merkezlerinin bellek talebini astronomik düzeylere taşımış durumda. Bu durum RAM ve depolama bileşenlerinin maliyetini direkt etkiliyor. Araştırma şirketi CCS Insight tarafından paylaşılan son tahlil raporu da, bütçeleri zorlayan bu tablonun piyasaya yansımalarını gözler önüne serdi.
Rapora nazaran, maliyet artışları nedeniyle yeni akıllı telefon satışlarında bu yıl yüzde 15 seviyesinde sert bir gerileme yaşanacak. En çok etkilenen kesim ise bütçe dostu modellere yönelen dar gelirli tüketiciler. Giriş segmentindeki kimi ucuz modellerin etiket fiyatları, geçen yıla kıyasla yüzde 50’yi aşan bir artırım dalgasıyla karşılaşıyor.
Dağıtım kanalları, gelecekteki muhtemel fiyat artışlarından etkilenmemek ismine yılın birinci çeyreğinde depolarını büsbütün doldurma yoluna gidiyor. Buna karşın sıfır telefon pazarının ilk çeyrekte yüzde 4,4 oranında daralması önümüzdeki aylar için pek de optimist olmayan bir tablo çizmiş durumda. Fiyat iddialarındaki sapmalar krizin ne kadar süratli derinleştiğini kanıtlıyor. Ocak ayında fiyatlarda yüzde 6 ila 8 ortasında bir artış beklenirken, şubat ayına gelindiğinde bu öngörü yüzde 14’e fırladı. Bugün gelinen noktada denetimi zorlaşan maliyet krizi, bilhassa ucuz telefon kategorisini adeta felç etti. Zira bellek ve depolama kesimleri, düşük maliyetli bir aygıtın toplam üretim bedelinin yüzde 30’undan fazlasına denk geliyor.
Çip üreticilerinin yapay zeka önceliği istikrarları bozdu
Pazardaki bu büyük tıkanıklığın temel sebebi, teknoloji dünyasını tesiri altına alan yapay zeka yatırımları. Yapay zeka datalarının işlenmesi, devasa sunucular ile yüksek performanslı grafik işlemcilerin (GPU) varlığını zarurî kılıyor. Durumu avantaja çevirmek isteyen çip üreticileri de strateji değiştirdi. Şirketler, bilgisayar ve telefonlar için standart bellekler üretmek yerine, yapay zeka sunucularına yönelik çok daha yüksek kar marjı getiren özel bileşenlerin üretimine öncelik veriyor. Bu atılım, geçmiş yıllarda alışık olduğumuz ham husus eksikliğinden kaynaklanan klasik krizlerden ayrışıyor. Büsbütün dev teknoloji şirketlerinin yarattığı talep baskısıyla şekillenen bu “bellek muhteşem döngüsünün” uzman iddialarına nazaran 2028 yılına kadar sürmesi kelam konusu.
Sıfır telefon fiyatlarındaki bu yükseliş, tüketicileri kaçınılmaz olarak ikinci el ve yenilenmiş aygıt pazarına yönlendiriyor. Organize ikinci el akıllı telefon piyasası yılın birinci çeyreğinde yüzde 4 oranında bir büyüme yakaladı. Analistler bu hacmin yıl genelinde yüzde 15’e ulaşacağını öngörüyor.
Fakat bu tarafta da işleri zorlaştıran önemli bir tedarik sorunu dikkat çekiyor. İkinci el pazarının canlı kalması, insanların eski telefonlarını satıp yenisine geçiş yapmasıyla mümkün. Tüketiciler artık eskisi üzere iki yılda bir telefon değiştirmek yerine, tıpkı aygıtı dört yıldan fazla bir müddet elinde tutmayı tercih ediyor. Kullanım müddetlerinin uzaması ve pazardaki üretici aktörlerin azalması, ikinci el vitrinlerinde de eser bulmayı zorlaştırıyor. Eski aygıtları alıp yenileyerek sisteme sokan güçlü takas programlarına sahip ülkeler bu süreci daha rahat atlatıyor. Buna rağmen, kullanıcıların üçte birinden daha azının eski telefonunu takas ettiği Avrupa üzere bölgelerde ikinci el aygıt tedariki büyük bir krize dönüşüyor.
