Modern dünya saniyelerin milyarda biri üzerine kurulu bir hassasiyetle dönerken, ABD’nin Colorado eyaletinde yaşanan bir olay “zaman bozuldu mu?” sorusunu akıllara getirdi. Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü NIST, geçtiğimiz hafta Boulder’daki laboratuvarlarında yaşanan bir elektrik kesintisinin akabinde resmi ABD saatinin yaklaşık 4,8 milisaniyelik bir sapma yaşadığını duyurdu. Günlük hayatta fark edilmesi imkansız olan bu minik gecikme, yüksek teknoloji dünyasında kısa müddetli bir hareketliliğe sebep oldu.
2007 yılından bu yana ABD’nin resmi saati, Boulder’daki laboratuvarda bulunan 16 adet atom saatinin ortalaması alınarak belirleniyor. Sezyum atomunun titreşimlerini temel alan bu sistem, dünyanın en hassas ölçüm yollarından biri kabul ediliyor. Lakin çarşamba günü bölgeyi vuran şiddetli fırtına, laboratuvarın güç kaynağını devre dışı bırakınca işler karıştı.
Yedek jeneratör arızası vakti yavaşlattı
Elektrikler kesildiğinde sistem olağan koşullarda yedek jeneratörlerle yoluna devam ediyor. Lakin bu defa kritik jeneratörlerden biri misyonunu yapamayınca, vakit dağıtım zincirinde hafif bir kayma meydana geldi. NIST yetkilileri, bu sapmanın bir göz kırpma müddetinden (yaklaşık 350 bin mikrosaniye) çok daha küçük olduğunu vurgulasa da, telekomünikasyon ve havacılık üzere bölümler için bu durum “baş ağrıtıcı” bir hal alabiliyor.
NIST yetkilisi Rebecca Jacobson, halkın endişelenmesine gerek olmadığını belirterek durumu “Zaman bozulmadı” cümlesiyle özetledi. İnternet üzerinden saatlerini senkronize eden standart kullanıcılar için 1 milisaniyelik farklar esasen olağan kabul ediliyor; bu yüzden sıradan bir vatandaşın bu sapmayı hissetmesi teknik olarak mümkün değil.
Kritik bölümler tedbirini aldı
Bu tıp hassas vakit bilgilerine gereksinim duyan bilimsel laboratuvarlar ve uzay sanayii üzere alanlar ise süreçten evvelden haberdar edildi. Uzmanlar, ana merkezdeki sarsıntı sürerken datayı farklı pozisyonlardaki ağlar üzerinden aktararak hizmetin kesintisiz sürmesini sağladı. GPS uyduları üzerinden yapılan vakit transferleri de bu tasarım sayesinde meselesiz bir biçimde başka referans saatlerine geçiş yaptı.
Yapılan son incelemelerin akabinde NIST, internet üzerinden sunulan vakit hizmetinin artık büsbütün hakikat ve stabil olduğunu onayladı. Ve bize de, vaktin dokusunda yaşanan bu küçük yırtılmanın, çağdaş altyapının ne kadar hassas istikrarlar üzerinde durduğunu bir sefer daha hatırlamak kaldı…
