İsviçre’nin Arisdorf belediyesi yakınlarındaki bir bataklık yerde yapılan yüzey araştırmaları, Avrupa’nın derin tarihine ışık tutan büyüleyici bir keşifle sonuçlandı. İki istekli arkeoloğun dikkati sayesinde gün yüzüne çıkarılan altın sikkeler, ülkenin şimdiye kadar bulunan en eski Kelt hazineleri ortasında yerini aldı.
Yaklaşık 2 bin 300 yıl öncesine, milattan evvel 3. yüzyılın ortalarına tarihlenen bu az modüller, antik dünyanın karmaşık ekonomik ve dini yapısını günümüze taşıyor. İsviçre genelinde bu periyottan kalma yalnızca 20 kadar örnek olduğu düşünülürse, keşfin arkeoloji dünyası için ehemmiyeti daha da netleşiyor.
Biri 7,8 gram, oburu ise yaklaşık 2 gram tartısında olan bu sikkeler, isimlerini antik Yunan paralarından alan “stater” ünitesine dayanıyor. Tarihî sürece baktığımızda, kıta Avrupası’ndaki Keltlerin o devirlerde paralı asker olarak misyon yapıp ödemelerini Yunan paralarıyla aldığını görüyoruz. Vakitle bu yabancı paralar Keltlere ilham veriyor ve kendi paralarını basmaya başlıyorlar.
Arisdorf’ta bulunan bu altın kesimler da Büyük İskender’in babası II. Philip devrine ait sikkelerin birer taklidi olarak karşımıza çıkıyor. Bir yüzünde Yunan yaradanı Apollon’un profili, başka yüzünde ise iki atlı bir savaş arabası figürü seçiliyor. Lakin Keltler, bu dizaynlara kendi kültürel imzalarını da eklemiş durumda. Örneğin küçük olan paranın ardındaki at figürünün altında, Kelt sanatının vazgeçilmez simgesi olan üçlü sarmal, yani “triskele” motifi göze çarpıyor.
Kutsal su kaynaklarına sunulan hediyeler
Araştırmacılar, bu kadar kıymetli modüllerin neden ıssız bir bataklık yerde bulunduğuna dair epeyce ikna edici bir teori üzerinde duruyor. Kelt toplumunda altın paralar, fırından ekmek almak üzere günlük alışverişler için kullanılmıyordu; bunlar daha çok siyasi bağları güçlendirmek, diplomatik ikramlar vermek yahut yüksek bedelli çeyizler hazırlamak için saklanıyordu. Fakat sikkelerin bulunduğu Bärenfels bataklığı üzere sulak alanlar, Kelt inancında ilahların ikamet ettiği kutsal yerler sayıldığı için buradaki keşfin dini bir boyutu olduğu düşünülüyor. Arkeologlar, sikkelerin tesadüfen düşürülmediğini, tersine ilahi güçlere bir şükran göstergesi yahut adak olarak bilerek bu suya bırakıldığını kestirim ediyor.
Bu keşfin temelleri aslında 2022 ve 2023 yıllarında bölgede bulunan 34 adet gümüş sikke ile atıldı. O buluntuların yarattığı heyecanla 2025 baharında araştırmalarını derinleştiren istekli takım, nihayet bu iki altın parçayı da toprak altından çıkarmayı başardı. Antik çağın bu parıldayan şahitleri, Mart 2026’dan itibaren Basel’de düzenlenecek özel bir stantla ziyaretçilere açılacak. Böylelikle hem gümüş hem de altın sikkeler, yüzyıllar sonra tekrar bir ortada sergilenerek o periyodun gizemli dünyasını meraklılarıyla buluşturacak.
