Bilim dünyası, zihin ile makine ortasındaki hudutları eriten ihtilal niteliğinde bir gelişmeye daha tanıklık ediyor. Fareler üzerinde yürütülen yeni bir çalışma, beynin içine rastgele bir kablo ya da hantal kesim sokmadan, yalnızca “ışık” kullanarak beyinle direkt irtibat kurabilen yeni bir orta yüzü gün yüzüne çıkardı.
Kafa derisinin altına yerleştirilen bu kablosuz ve minik aygıt, dışarıdan gelen dijital komutları ışık desenlerine dönüştürerek beyindeki nöronlarla adeta yeni bir lisan üzerinden konuşuyor. Northwestern Üniversitesi’nden John Rogers ve takımının geliştirdiği bu teknoloji, alışılagelmiş duyusal kanalları büsbütün devre dışı bırakarak bilgiyi direkt beyin dokusuna işliyor.
Söz konusu aygıt, bir insanın işaret parmağından daha küçük, yumuşak ve esnek bir yapıya sahip. Bu sayede kafatasının kıvrımlarına kusursuz bir halde ahenk sağlıyor. İçinde 64 adet mikro LED lamba, küçük bir devre kartı ve temassız ödeme sistemlerinde kullanılan NFC teknolojisine misal bir anten barındırıyor.
Cihazın çalışma prensibi de hayli etkileyici. Dışarıdan gelen sinyaller, deri altındaki bu LED’lerin makul desenlerde yanıp sönmesini sağlıyor. Lakin olağan koşullarda beyin hücreleri ışığa reaksiyon vermediği için, araştırmacılar genetik müdahale metoduyla nöronları ışığa hassas hale getirdi. Bu sayede ışık çaktığında nöronlar, güya gözlerden gerçek bir imaj geliyormuş üzere etkinleşerek sinyal üretmeye başlıyor.
Beynin üzerine “film yansıtmak” üzere…
Bu teknoloji yalnızca beynin belli bir noktasını uyarmakla kalmıyor, korteksin geniş bir yüzeyine farklı ışık desenleri yansıtarak karmaşık bir sinirsel aktivite haritası oluşturuyor. Araştırmacılar bu durumu, beynin üzerine adeta bir sinema yansıtmak ya da bir dizi manzara göstermek olarak tanımlıyor. Yapılan deneylerde fareler, bu ışık desenlerini birbirinden ayırt etmeyi öğrendi. Makul bir ışık dizisi geldiğinde duvardaki hakikat deliğe yönelen fareler, gerçek tercihlerinin karşılığında şekerli suyla ödüllendirildi. Bu da hayvanların, dışarıdan gelen yapay ışık ikazlarını manalı birer bilgi olarak işleyebildiğini kanıtladı.
Bu buluş, bilhassa protez teknolojileri için yesyeni bir kapı aralıyor. Gelecekte bir protez kola dokunma hissi kazandırmak yahut görme engelli birine direkt beyin üzerinden görsel sinyaller göndermek bu metotla mümkün hale gelebilir.
Işık kullanmanın en büyük avantajı ise beyin dokusuna fizikî bir müdahale gerektirmemesi ve farklı ışık dalga uzunluklarıyla beynin farklı bölgelerinin birbirinden bağımsız olarak denetim edilebilmesi. Lakin teknolojinin insanlarda kullanılabilmesi için önündeki en büyük mani mühendislik değil, etik ve yasal süreçler. Farelerdeki nöronları ışığa hassas hale getirmek için kullanılan genetik müdahale prosedürünün beşerler için onaylanması vakit alacak üzere görünüyor.
