Geçmişin karanlık gölgeleri üzere peşimizi bırakmayan travmatik anılar, yakında bir radyo düğmesi üzere kısılabilir. Sinirbilim dünyasının parlayan isimlerinden Profesör Steve Ramirez, yeni kitabı “Bir Anı Nasıl Değiştirilir” ile bu sorunun karşılığını bilim kurgu sinemalarından çıkarıp laboratuvar masasına yatırıyor.
Ramirez’e nazaran, insan beynindeki anıları yine yazmak, geleceğin çağdaş tıbbının sıradan bir modülü haline gelmeye aday. Bu teknoloji yalnızca acı veren anıları susturmakla kalmıyor, birebir vakitte bağımlıların uyuşturucu krizlerini dindirmeyi ve Alzheimer üzere hastalıklar yüzünden kaybolduğu sanılan anıları geri getirmeyi de vaat ediyor.
Boston Üniversitesi’ndeki laboratuvarında fareler üzerinde yaptığı deneylerde inanılmaz sonuçlar aldığını belirten Ramirez, ışık kullanarak muhakkak anıları barındıran beyin hücrelerinin yerini tespit etmeyi başardı. Bu hücrelere müdahale ederek farelere geçersiz anılar yerleştirdi ya da büsbütün unutulmuş anıları canlandırdı. Sinirbilimci, anıların Microsoft Word’deki bir “kaydet” butonu üzere sabit olmadığını, bilakis her hatırlandığında tekrar inşa edilen esnek bir yapıya sahip olduğunu savunuyor. Yani bir anıyı kütüphaneden her çıkarışımızda, farkında olmadan içine yeni ayrıntılar ekliyor ya da mevcut olanları değiştiriyoruz.
Anıları silmek yerine hisleri denetim etmek
Ramirez’in üzerinde durduğu en kıymetli nokta, anıları büsbütün yok etmek değil, onların üzerimizdeki yıkıcı tesirini hafifletmek. Profesör, belirli anıları tutan hücreleri amaç alan ilaçlar yahut bilişsel davranışçı terapiler sayesinde anının “sesini kısmayı” hedefliyor. Örneğin, vahim bir kaza anısı zihninizde kalmaya devam edecek fakat o anıyı hatırladığınızda hissettiğiniz dehşet ve fizikî acı artık sizi felç etmeyecek. Tıpkı metodu bilakis çevirerek, hoş anıların olumlu tesirini artırmak da teorik olarak mümkün görünüyor. Cenevre’deki bilim insanları şimdiden bağımlılıkla çabada bu metodun kapılarını aralamış durumda.
Ancak her devrimsel teknolojide olduğu üzere, bu gücün berbata kullanılma ihtimali de tasa yaratıyor. Ramirez, anıların pazarlama emelli manipüle edilmesinden korktuğunu gizlemiyor. Toplumsal medyadaki kısa bir reklamın bile zihnimizde bir tohum üzere büyüyüp kararımıza dönüştüğünü düşünürsek, beyindeki direkt müdahalelerin ne kadar tehlikeli olabileceği açıkça görülüyor.
Yine de araştırmacı, bu bilginin eser satmak yerine insanlığı uygunlaştırmak için kullanılacağı konusunda umutlu. Kendi çalışma ortağı Xu Liu’yu kaybettikten sonra yaşadığı yas sürecini de anıların bu esnek yapısı sayesinde atlatmayı başaran Ramirez, kayıp anıları geri getirmenin bilimin “Kutsal Kasesi” olduğuna inanıyor.
