Gezegenimizin etrafında dönen devasa taş kütleleri hakkında bildiğimiz her şeyi sarsacak yeni bir keşif, uzayın derinliklerinden geldi. Şili’deki Vera C. Rubin Gözlemevi, faaliyete geçtiği andan itibaren gökyüzünü adeta bir tarayıcı üzere tarayarak binlerce yeni gök cismi tespit etti. Fakat bu yeni koleksiyonun içinde o denli bir isim var ki, astronomları hayrete düşürmeyi başardı.
“2025 MN45” ismi verilen 710 metre uzunluğundaki devasa asteroit, kendi ekseni etrafındaki dönüşünü yalnızca 1,88 dakikada tamamlıyor. Bu sürat, şimdiye kadar gözlemlenen bu boyuttaki cisimler için sözün tam manasıyla bir rekor.
Normalde bu büyüklükteki asteroitlerin kendi etrafında bu kadar hızlı dönmesi pek beklenen bir durum değil. Uzaydaki birçok asteroit, “moloz yığını” dediğimiz, yerçekimiyle bir ortada duran gevşek kaya modüllerinden oluşuyor. Şayet bu yapılar çok süratli dönerse, merkezkaç kuvveti nedeniyle parçalanıp uzaya savruluyorlar. Fakat 2025 MN45 ve onunla birlikte keşfedilen 18 süratli dönen öbür asteroit, bu kurala meydan okuyor. Bilim insanları, bu süratte bir ortada kalabilmesi için bu asteroidin kum yahut gevşek kaya yerine, somut bir kaya bloğu kadar güçlü ve sert bir unsurdan yapılmış olması gerektiğini düşünüyor.
Uzay haritasını değiştiren dev kamera
Bu keşfi mümkün kılan teknoloji ise 3,2 gigapiksellik devasa bir kameraya sahip olan Rubin Gözlemevi. Her 40 saniyede bir gökyüzünün fotoğrafını çekebilen bu sistem, yalnızca Dünya’ya yönelebilecek tehditleri belirlemekle kalmıyor, birebir vakitte güneş sisteminin uzak köşelerindeki sıra dışı hareketleri de yakalıyor. Araştırmayı yürüten takımdan Dr. Sarah Greenstreet, bu kadar süratli dönen cisimlerin çoklukla Dünya’ya yakın yörüngelerde görüldüğünü, fakat bu yeni örneklerin büyük bir kısmının “Ana Asteroit Kuşağı”nda yer aldığını vurguluyor. Bu durum, bölgedeki asteroit popülasyonu ve evrimi hakkındaki istatistikleri yine gözden geçirmemize neden olacak bir gelişme haline geldi.
Uzmanlar, bu harikulâde dönüş suratlarının çoklukla geçmişte yaşanan çok şiddetli bir çarpışmanın yapıtı olduğuna inanıyor. Gerçek açıyla gelen bir darbe, bu dev kayaları adeta bir fırıldak üzere hızlandırabiliyor. Neyse ki keşfedilen bu yeni süratli dönen cisimlerin hiçbiri yakın gelecekte Dünya için bir tehdit oluşturmuyor. Rubin Gözlemevi’nin 10 yıl sürmesi planlanan büyük tarama projesi daha yeni başlıyor ve bilim insanları şimdiden “bakacağımızı bile bilmediğimiz” şeyleri bulmaya başladığımızı söylüyor.
