Japonya’nın nükleer güce dönüş süreci, sarsıcı bir data sahtekarlığı skandalıyla adeta çıkmaza girdi. Fukuşima felaketinin akabinde nükleer santrallerini kademeli olarak devre dışı bırakan ülkede, son devirde tesislerin tekrar faaliyete geçirilmesi için ağır bir gayret sarf ediliyor. Lakin Çarşamba günü Japonya Nükleer Düzenleme Kurulu’ndan gelen açıklama, tüm bu süreci gölgeledi.
Hamaoka Nükleer Santrali’ndeki iki reaktörün lisans yenileme süreçleri, işletmeci firmanın sarsıntı risk dataları üzerinde oynama yaptığının ortaya çıkmasıyla büsbütün durduruldu. Skandalın en korkutucu yanı ise tesisin pozisyonu. Hamaoka, tıpkı Fukuşima üzere etkin bir fay sınırının tam üzerinde ve kıyı şeridinde yer alıyor.
Olayın perde ardı aslında geçtiğimiz yılın Şubat ayına dayanıyor. Bir ihbarcının düzenleyici kurumu uyarmasıyla başlayan süreç, bu hafta incelemelerin askıya alınmasıyla kamuoyuna yansıdı. Santralin işletmecisi Chubu Electric Power Co., köşeye sıkışınca sismik güvenlik bilgilerini nasıl manipüle ettiğini ayrıntılarıyla açıklayan bir bildiri yayınladı. Şirket, zelzele risklerini değerlendirirken küçük sarsıntılardan elde edilen dataları ölçeklendirerek büyük bir sarsıntı senaryosu oluşturuyordu. Standart prosedür, bu bilgilerden yirmi farklı senaryo üretip ortalamayı yansıtan en hakikat örneği seçmeyi gerektiriyor. Lakin şirket, 2018’den beri evvel kendi işine gelen düşük riskli senaryoyu seçtiğini, akabinde bu sonucun “ortalama” görünmesini sağlayacak başka on dokuz bilgiyi buna nazaran uydurduğunu itiraf etti.
Güvenlik ihmalinin kıyıdaki gölgesi
Japonya üzere zelzele gerçeğiyle yaşayan ve nükleer konusunda halkın büyük çekinceleri olduğu bir ülkede, güvenlik datalarıyla oynama kararı tek sözle hayret verici. Hamaoka tesisinin Japonya’nın doğu kıyısında bulunması, onu yıkıcı sarsıntılara neden olan dalma-batma zonuna direkt komşu yapıyor. Bu pozisyon, tesisi yalnızca sarsıntıya karşı değil, Fukuşima’daki erimeye yol açan tsunami riskine karşı da son derece savunmasız bırakıyor. Geçersiz datalar direkt tsunami riskini içermese de, bu türlü kritik bir bölgede faaliyet gösteren bir firmanın güvenlik konusunda en ufak bir yanılgı hissesine dahi tahammülü olmaması bekleniyordu.
Skandalın patlak vermesinin akabinde Chubu Electric Power Co., yaşananları tüm şeffaflığıyla incelemesi için dış hukukçulardan oluşan bir komite kurdu. Öbür taraftan, nükleer kontrol organı santralin tekrar hizmete girmesi için mecburî olan güvenlik değerlendirmesini büsbütün sonlandırdı. Mevcut kurallar altında sürecin ne vakit olağana döneceği yahut reaktörlerin kapılarını tekrar açıp açmayacağı belirsizliğini koruyor.
Japonya Nükleer Düzenleme Kurulu için de zamanlama daha makus olamazdı. Kurum, geçmişteki ihmallerin akabinde halkın itimadını yine kazanmaya çalışırken üst üste gelen aksiliklerle boğuşuyor. Manipülasyon haberinden yalnızca bir gün evvel, bir kurum çalışanının Çin seyahati sırasında gizli bilgiler içeren bir telefonu kaybettiği bilgisi basına sızdı. Tüm bu olaylar zinciri, Japonya’nın nükleer güç siyasetlerini tekrar sert tartışmaların odağı haline getirdi.
