Küresel askeri güç istikrarları ne vakit tartışılsa, mevzu ekseriyetle dikkat alımlı başlıklar etrafında dönüyor; dev uçak gemileri, radara yakalanmayan hayalet uçaklar ya da en yeni füze teknolojileri daima ön planda… Fakat tüm bu gelişmiş makinelerin hakikaten fonksiyonel olmasını sağlayan temel altyapı, yani askeri üsler birçok vakit göz arkası ediliyor. Halbuki bir ülkenin gerçek askeri kapasitesini belirleyen asıl öge, yalnızca kendi topraklarını savunması değil, gücünü hudutlarından binlerce kilometre öteye nasıl ve ne kadar süratli taşıyabildiği.
Bugün pek çok ülke kendi sonları dışında askeri varlık gösteriyor. Birleşik Krallık, Cebelitarık’tan Falkland Adaları’na kadar uzanan stratejik noktalarda kalıcı üslere sahip. Fransa, bilhassa Afrika ve Orta Doğu’da askeri ağını korurken, Rusya eski Sovyet topraklarında ve çatışma bölgelerinde faal üsler bulunduruyor.
Çin ve Hindistan üzere yükselen güçler de stratejik noktalarda birinci adımlarını atıyor. Fakat tüm bu ülkelerin toplam kapasitesi, Amerika Birleşik Devletleri’nin kurduğu devasa ağın yanında hayli sönük kalıyor. ABD Savunma Bakanlığı verileri, ülkenin dünya genelinde 120’den fazla denizaşırı askeri tesisi yönettiğini ortaya koyuyor. Bunların 29 tanesi resmi olarak “Hava Üssü” statüsünde olsa da pisti olan ve uçak bakım kapasitesine sahip tesis sayısı 80’e kadar çıkabiliyor.
Kıtalar ortası güç projeksiyonu
ABD’nin kurduğu bu ağın coğrafik dağılımı, ülkenin global stratejisini de net bir halde özetliyor. Avrupa’da bulunan 9 hava üssü NATO operasyonlarını desteklerken, Orta Doğu’da ağırlaşan 10 etkin üs bölgedeki Amerikan nüfuzunu ayakta tutuyor. Hint-Pasifik bölgesindeki 7 üs ise bilhassa Çin ve Tayvan ortasındaki tansiyonu yakından takip etmek için stratejik birer kale vazifesi görüyor. Başka ülkeler askeri üslerini daha çok bölgesel hakimiyet kurmak yahut yakın etraflarındaki tehditleri savuşturmak için kullanırken; ABD, ana karasından kalkacak uçaklara muhtaçlık duymadan dünyanın her noktasında anında operasyon yapabilecek bir sistemi tercih ediyor.
Askeri uzmanlara nazaran, bu üslerin varlığı yalnızca operasyonel bir kolaylık sağlamıyor, birebir vakitte caydırıcı bir öge haline gelmiş durumda. Bir bölgede Amerikan hava üssünün bulunması, rakip güçlerin o bölgedeki ataklarını iki defa düşünmesine yol açıyor. Örneğin Çin üzere öteki büyük güçler, şimdilik yalnızca Güney Çin Denizi üzere kendi kapısının önündeki suları denetim etmeye odaklanırken, ABD’nin stratejisi tüm Dünya’yı kapsıyor.
2026 yılı prestijiyle gelinen noktada tablo epeyce net: ABD, dünyada eşi gibisi olmayan ve nitekim global ölçekte faaliyet gösteren tek denizaşırı hava üssü ağına hükmetmeye devam ediyor.
