Türkiye’nin tarım geleceği için umut veren bir araştırma, Tuz Gölü Havzası’nın en şiddetli koşullarına ahenk sağlayan bitkileri mercek altına alıyor. Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (ISUBÜ) öncülüğünde hayata geçen yeni proje, tuzlanma nedeniyle randımanını kaybeden toprakları tekrar ayağa kaldırmayı hedefliyor. Klâsik sistemlerin ötesine geçen çalışma, tabiatın kendi tahlil düzeneklerini kullanarak “halofit” olarak bilinen tuzcul bitkileri birer şifa kaynağına dönüştürüyor.
TÜBİTAK tarafından desteklenen projenin temelinde, yanlış sulama yahut doğal nedenlerle tuzlanan toprakları kurtarmak yatıyor. Proje yürütücüsü Prof. Dr. Nilgün Göktürk Baydar, kimi bitkilerin topraktaki tuzu bir sünger üzere emerek bünyelerinde hapsettiğini vurguluyor. Havzadaki 10 farklı bitki tipi üzerinde yapılacak testler, hangi çeşidin toprağı temizlemede daha maharetli olduğunu ortaya koyacak. Bu sayede, “tarım dışı” kalmış yerlerin yine üretime kazandırılması için biyolojik bir paklık süreci başlıyor.
Atık değil, kanser tedavisinde yeni bir umut
Halofit bitkiler yüksek tuz içerikleri nedeniyle ne besin olarak tüketilebiliyor ne de hayvan yemi haline getirilebiliyor. Lakin bu durum, onların bedelsiz olduğu manasına gelmiyor. Araştırma grubu, hasat edilen bu bitkileri ziraî bir atık olarak çöpe atmak yerine iktisada kazandırmanın peşinde. Bitkilerin tuz gerilimine karşı ürettiği özel bileşenlerin; tıp, eczacılık ve kozmetik üzere alanlarda yüksek katma bedelli ham hususlara dönüşme potansiyeli epey yüksek.
Özellikle kanser hücreleri üzerindeki tesirleri incelenecek olan bu cinslerin, gelecekte antikanser ilaçları için doğal bir kaynak olup olmayacağı bilimsel tahlillerle netleşecek. Ayrıyeten bu bitkilerden elde edilen özlerin yara düzgünleştirici özellikleri ve cilt üzerindeki tesirleri de kozmetik dünyası için yeni bir kapı aralıyor.
Üç üniversiteden güç birliği
Yaklaşık üç yıl sürmesi planlanan bu kapsamlı çalışma; Aksaray, Süleyman Demirel ve Isparta Uygulamalı Bilimler üniversitelerinden akademisyenleri bir ortaya getiriyor. Multidisipliner bir yapıyla ilerleyen projede genç araştırmacılar da laboratuvar süreçlerinde etkin rol alarak tecrübe kazanıyor. Bilim insanları, bu ekstrem şartlara sağlam bitkilerin sırrını çözerek hem toprağı kurtarmayı hem de yerli ham husus üretimine katkı sağlamayı amaçlıyor.
