Yeni Zelanda’nın Kuzey Adası’ndaki dik bir yamacın bağrında gizli olan Moa Yumurta Kabuğu Mağarası (Moa Eggshell Cave), bilim dünyasına kapılarını aralayarak adeta bir vakit makinesi misyonu görüyor. Waitomo bölgesi, parlayan tırtılların aydınlattığı büyüleyici mağaralarıyla esasen ünlü olsa da, bu özel mağara çok daha derin bir sırrı barındırıyor.
Araştırmacılar, Homo sapiens şimdi dünya sahnesine çıkmadan çok evvel yaşamış canlılara ilişkin kalıntıları gün yüzüne çıkararak, Yeni Zelanda’nın kayıp bir devrine ilişkin ekolojik bir hafıza kartı buldu. Mağara birinci defa 1960’larda keşfedilip kimi fosiller toplansa da, son çalışmalar buzdağının yalnızca görünen kısmına ulaşıldığını kanıtladı.
Mağaranın derinliklerinde yürütülen hafriyatlarda, 12 farklı antik kuş türü ve dört kurbağa çeşidine ilişkin fosillere ulaşıldı. Bu buluşlar ortasında en dikkat cazibeli olanı ise günümüzdeki Kākāpō kuşunun antik akrabası olan “Strigops insulaborealis” isimli yeni bir papağan çeşidi olabilir. Günümüzde yaşayan Kākāpōlar uçamayan ve yerde yaşayan kuşlar olarak bilinirken, fosil kayıtları bu eski akrabanın zayıf bacak yapısı nedeniyle gökyüzünde süzülmüş olabileceğine işaret ediyor. Ayrıyeten grup, Yeni Zelanda’nın simge kuşlarından biri olan Takahē’nin soyu tükenmiş bir atasını ve Avustralya’daki bronz kanatlı güvercinlerle yakın akraba olan eski bir güvercin tipini de gün yüzüne çıkardı.
Milyon yıllık felaketlerin izinde
Fosillerin yaşını belirlemek için mağaranın katmanları ortasına sıkışmış volkanik kül katmanları kullanıldı. Tahliller, bu hayvanların 1,55 milyon ile 1 milyon yıl evvelki iki büyük patlama ortasındaki kısa bir vakit diliminde yaşadığını gösterdi. Bu bulgu, adanın doğal tarihinde devasa bir boşluğu dolduruyor. Müze küratörü Dr. Paul Scofield‘ın deyimiyle, bu keşif Yeni Zelanda tarihinin eksik bir sayfası değil, büsbütün kayıp bir cildi niteliği taşıyor. Mağarada bulunan cins çeşitliliği, bölgenin son 1 milyon yılda ne kadar büyük bir biyolojik kayba uğradığını da gösteriyor.
Genellikle Yeni Zelanda’daki kuş tiplerinin yok oluşu, yaklaşık 750 yıl evvel adaya ayak basan beşerlerle ilişkilendiriliyor. Lakin bu araştırma, insanların gelişinden çok evvel, çeşitlerin yüzde 33 ile 50’sinin devasa volkanik patlamalar ve sert iklim değişimleri nedeniyle ortadan kalktığını kanıtladı. Yani tabiatın yıkıcı güçleri, adadaki ömrün kimliğini milyonlarca yıl evvel şekillendirmeye başlamış. Ekosistemlerin tekraren sarsılıp yine kurulması, Yeni Zelanda’nın yabanî hayatının neden bu kadar “garip” ve özgün olduğunu da açıklıyor.
