Okyanusun ortasında, uçsuz bucaksız suların karanlığında tek başına sürüklenen ıssız gemiler ekseriyetle tansiyon sinemalarının vazgeçilmez temasıdır. Lakin son yıllarda ortaya çıkan sayılar, bu ürkütücü senaryonun bir kurgu değil, global ticaretin sinsi bir gerçeği olduğunu kanıtlıyor. 2025 yılı bilgilerine nazaran, tam 410 gemi denizin ortasında bahtına terk edildi. Bu devasa metal yığınlarının içinde hayaletler değil, aylardır meskenlerine dönmeyi bekleyen, çaresizlik içindeki 6 binden fazla denizci bulunuyor.
Gemi terk edilme olaylarındaki artış, bir evvelki yıla oranla %31 üzere korkutucu bir düzeye ulaştı. Uzmanlar bu tırmanışı, “gölge filolar” olarak bilinen ve sahiplik yapısı gizlenen gemi ağlarına bağlıyor. Birden fazla vakit bu gemilerin gerçekte kime ilişkin olduğunu bulmak neredeyse imkansız. Daha da berbatı, ne çalışanları ne de taşınan yükü teminat altına alacak bir sigorta sistemi işletiliyor.
Gemi sahipleri, vergi ve harçlardan kaçmak için “kolaylık bayrağı” formülünü kullanarak gemilerini öbür ülkelerin siciline kaydettiriyor. İşler aykırı gittiğinde ise hiçbir sorumluluk almadan, çalışanı açık denizde mukadderatıyla baş başa bırakıp ortadan kayboluyorlar. Memleketler arası Taşıma Emekçileri Federasyonu yetkilileri, global iktisadın yükünü sırtlayan bu insanların, konutlarından binlerce mil uzakta tahlilsiz bir kapana kısıldığını belirtiyor.
Açık denizde hayatta kalma mücadelesi
Efsanelerdeki hayalet gemi kıssalarının tersine, günümüzün terk edilmiş gemilerinde yaşayanlar gerçek bir ömür savaşı. Gemi sahibi dayanağını çektiğinde kaptan, gemiyi yürütecek paradan büsbütün mahrum kalıyor. Mürettebat gemiyi kullanmayı bilse bile, yakıt yahut teknik dayanak olmadan devasa motorları çalıştırmak imkansız bir hal alıyor. Bu durum, çalışanın limana dönmesini yahut en temel gereksinimlerini karşılamasını engelliyor.
Bir gemi terk edildiğinde durum Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) üzere kurumlara bildiriliyor. Lakin bürokratik süreçler çok yavaş ilerliyor; gemi sahibini bulmak ve yasal yaptırım uygulamak aylar, hatta bazen yıllar alıyor. Bir olay, mürettebatın tüm maaşları ödenip sağ salim konutlarına gönderilene kadar resmen çözülmüş kabul edilmiyor.
Bu belirsizlik ortamında denizciler, tükenmek üzere olan besin ve su stoklarıyla okyanusun ortasında mahsur kalıyor. Dış dünyayla bağları kopan ve tüzel bir boşlukta bekleyen bu beşerler için kargo gemileri, yüzen birer hapishaneye dönüşüyor. Çağdaş ticaretin görünmez kurbanları olan bu denizciler, birçok vakit kamuoyunun ruhu bile duymadan ıssız rotalarda sürüklenmeyi sürdürüyor.
