İnsan algı aralıkları ortalama biyolojik sonları yansıtır. Görme yaklaşık 430–770 THz, işitme ise yaklaşık 20 Hz–20 kHz aralığındadır. Bu sayılar çoğumuz için soyut olabilir. Fakat bilimsel karşılığı son derece nettir. Elektromanyetik spektrum ve akustik spektrum, insan duyularının ötesine taşar. Bu makalede karmaşık fizik kavramlarını anlaşılır kılmak için sadeleştireceğiz. Lakin özü değişmez: Gerçeklik, algıladığından çok daha derindir.

Gerçeklik algının ötesinde

En zeki zihinler şunu kabul eder: Gerçeklik, algıdan daha derindir. Ölçüm, farkındalığı genişletir. Algılayamadığınız şeyler de var olmaya devam eder. Bu bakış açısı perspektifi değiştirir. Duyularınız sınırlıysa, vardığınız sonuçlardan ne kadar emin olabilirsiniz ki?

Kozmik mikrodalga art plan ışıması uzayı doldurur. Elektromanyetik alanlar sizi çevreler. Biyolojik sistemler ölçülebilir elektrik sinyalleri üretir. Sessizlik bir yanılsamadır. Karanlık görelidir. Bugün bir EEG aygıtı beynindeki elektriksel faaliyetleri kaydedebilir. Bir radyo anteni, çıplak kulakla asla duyamayacağın sinyalleri yakalayabilir. Isı kameraları, gözünün göremediği kızılötesi radyasyonu görünür hale getirir. Lakin teknoloji yeni bir gerçeklik yaratmaz. Aslında zati orada olanı açığa çıkarır.

Biyolojik filtre: Beynin neyi seçiyor?

Tam resmi hiç bir vakit görmeyiz. Varoluşun biyolojik olarak filtrelenmiş bir diliminde yaşıyoruz sayılabilir. Üstelik o dilim de son derece küçük. Ultraviyole görüşle doğduğunuzu hayal edin ya da 100.000 Hz’e kadar duyabildiğinizi. Dünya büsbütün farklı hissedilirdi. Birebir cihan lakin farklı bant genişliği. “Gerçeklik” denilen şey, biyolojinin müsaade verdiğidir. Beynimiz agresif biçimde filtreler, düzenler, sıkıştırır ve yorumlar. Gerçek için değil, hayatta kalmak için.

Kızılötesi kameralar ısı haritalarını ortaya çıkarır. Radyo teleskoplar kozmik sinyalleri yakalar. X-ışınları dokunun içini gösterir ve Ultrason da bedenin içini haritalar. WiFi sinyalleri şu anda bedeninizin içinden geçiyor. Galaksilerden gelen radyo dalgaları Dünya’yı daima tarıyor. Yıldızlar, gözlerinin asla kaydedemeyeceği radyasyon yayıyor. Cihan titreşim hâlinde ve biz birçoklarını algılamıyoruz. İşitme aralığın nedir? 20 Hz ile 20.000 Hz ortası mı? Ancak köpekler daha yüksek frekansları duyabilir. Yarasalar ultrason ile istikamet bulur ve yunuslar da bu aralığının çok ötesinde irtibat kurar.

Görünür ışık yaklaşık 400–700 nanometre aralığında bulunur, hepsi bu. Kızılötesi ısıyı göremeyiz, ultraviyole parıltıyı fark edemeyiz, Kozmik radyasyonu seçemeyiz ve manyetik alanları algılayamayız. Halbuki elektromanyetik spektrum devasadır. Gama ışınları, X-ışınlar, ultraviyole, kızılötesi, mikrodalgala, radyo dalgaları.Biz ise bu dilimin yalnızca incecik bir kısmını görüyoruz.

%0,0035 sıkıntısı: Sayı ne anlatıyor?

Gerçeğin yüzde 0,0035’inden azını görüyorsun sözü kabaca görünür ışığın tüm elektromanyetik spektruma oranını vurgulamak için kullanılır. Kesin oran hesaplama sistemine nazaran değişir. Lakin bilimsel gerçek şudur: Elektromanyetik spektrum, görünür banttan astronomik ölçüde geniştir. İnsan gözü yalnızca yaklaşık 430–770 THz aralığını algılar. Kulaklar ise sadece 20 Hz–20 kHz.

Yani anladığımızı sandığımız dünya, aslında yalnızca biyolojik bir bant genişliği. Beynimiz optimize edilmiş bir arayüz sunuyor. Fakat bu, tüm sistemi kapsamıyor. Bilim ve teknoloji, insan algısının sonlarını genişletmenin yegane yolu. Her yeni sensör, her teleskop, her dedektör birebir şeyi söylüyor. Cihan çok daha büyük ve birden fazla hâlâ görünmez. Yani bundan sonra gördüğüme mi inanayım sana mı diye sorarken bir daha düşünün. Tahminen de asıl soru şudur: Algılayamadıklarınız hakkında ne kadar kesin konuşabilirsiniz?

Kaynak: NASA, NIDCD, ESA, WHO, Britannica