Bu kurnazca düzeltme, M.Ö. 1278 yılında üst seviye bir kraliyet katibi olan Ramose için hazırlanan “Ölüler Kitabı” kopyasında bulundu. Ramose’un öteki dünyaya geçişine yardım etmesi amaçlanan büyülerden biri, beyazlar içindeki bir katibin çakal başlı bir yaradanla yan yana durduğu bir sahneyle betimleniyor. Çakalın ayrıntıları derin bir siyah boyayla işlenmiş olsa da, gövdesinin her iki yanındaki kalın beyaz şeritler dikkat çekiyor.
Mısırolog Helen Strudwick, bu şeritlerin çizim bittikten sonra çakalı daha zayıf göstermek için eklendiği görüşünde. Strudwick durumu, “Sanki birisi bitmiş çizime bakıp bu çakal çok şişman olmuş, biraz zayıflatın demiş gibi” kelamlarıyla özetliyor.
Zehirli fakat estetik formül: Kalsit ve orpiment
Araştırmacılar, kızılötesi fotoğrafçılık tekniğiyle beyaz tabakanın altını görmeyi başardı ve çakalın özgün, daha iri halini net bir halde saptadı. Yapılan tahliller, bu “antik daksil” içeriğini de deşifre etti. Karışımın temelini kalsit ve huntit ismi verilen beyaz kristaller oluşturuyor. Ramose’un kıyafetindeki beyaz yalnızca huntit içerirken, düzeltme yapılan kısımdaki kalsit ölçüsünün artırılması boyayı daha kapatıcı hale getirdi. Bu sayede sanatçı, siyah boyanın üzerini büsbütün örtebildi.
İncelemeler, bu düzeltici sıvının içinde “Kral Sarısı” olarak bilinen ve epey zehirli bir mineral olan “orpiment” zerrelerini de ortaya çıkardı. Sanatkarın bu tehlikeli maddeyi ekleme sebebi ise büsbütün estetik tasalar taşıyor. Beyaz boyanın, papirüsün o dönemki krem rengiyle uyumlu görünmesini ve yapılan düzeltmenin fark edilmemesini hedeflediği anlaşılıyor.
Bin yıllık yanılgılar gün yüzüne çıkıyor
1922 yılında Mısır’daki bir mezarda modüller halinde bulunan bu devasa parşömen, özgün haliyle 20 metreyi aşan bir uzunluğa sahipti. 2006 yılına kadar yüzlerce modül halinde bekleyen eser, uzmanların titiz çalışmasıyla tekrar birleştirildi. Araştırmacılar, bu cins düzeltmelerin yalnızca Ramose’un kitabında değil, British Museum’daki öbür değerli papirüslerde de bulunduğunu lakin şimdiye kadar kimsenin dikkatini çekmediğini belirtiyor.
