Dünyamızın biyolojik geçmişi denilince akla ekseriyetle dinozorların yok oluşu gelse de, fosil kayıtlarının derinliklerinde çok daha eski ve sarsıcı bir trajedi zımnî. Bilim dünyası, yaklaşık 550 milyon yıl evvel gerçekleşen ve yeryüzündeki canlı çeşitliliğini adeta sıfırlayan devasa bir kırılmayı mercek altına aldı.
Henüz çağdaş hayvan kümelerinin sahnede olmadığı uzak geçmişte, okyanus tabanlarını dolduran tuhaf görünümlü canlılar, “Kotlin Krizi” olarak isimlendirilen bir felaketle tarihten silindi. Bilimsel literatürde bir olayın “kitlesel yok oluş” kategorisine girmesi için cinslerin en az yüzde 75’inin ortadan kalkması beklenir. Uzun müddettir bu tanıma uyan beş büyük olay bilinse de, Kanada’nın Newfoundland bölgesindeki Inner Meadow alanından gelen yeni bilgiler ise listeyi güncellemek üzere.
Volkanik küllerin esirgeyici tesiri sayesinde günümüze ulaşan fosiller, 550 milyon yıl evvel ömrün %80’inin bir anda yok olduğunu ispatlar nitelikte. Bu oran, kelam konusu periyodu dünya tarihinin en yıkıcı ve en erken kitlesel felaketlerinden biri haline getiriyor. Dahası, bu olay gezegenimizin birinci kitlesel yok oluşu unvanını da ele geçirecek üzere görünüyor.
Bu büyük yıkımı enteresan kılan ögelerden biri de zamanlaması. Milyonlarca yıl boyunca hayli durağan ve istikrarlı ilerleyen deniz hayatı, bu krizle birlikte şok bir duraklama periyoduna girdi. Fakat bu trajedi, aslında bir fırsatın da kapısını araladı. Ediyakara faunası olarak bilinen yumuşak gövdeli canlıların sahneden çekilmesiyle oluşan boşluk, “Kambriyen Patlaması“na yer hazırladı. Bugün bildiğimiz karmaşık hayvan kümelerinin ataları, bu büyük felaketin yarattığı ekolojik boşluk sayesinde ortaya çıkma talihi buldu.
Araştırmacılar, bu devasa yok oluşun ardındaki temel sebebi şimdi kesin olarak belirleyebilmiş değil. Gökyüzünden gelen bir göktaşı ya da yerin derinliklerinden fışkıran volkanik bir faaliyetin izleri sürülse de, hatalı hala gizemini koruyor.
