Küresel ısınmanın yalnızca buzulları eritmekle yahut deniz düzeylerini yükseltmekle kalmadığı, günlük hareket kabiliyetimizi kısıtlayarak büyük bir sıhhat krizine yol açtığı bilinen bir gerçek. Arjantin Katolik Üniversitesi araştırmacıları, iklim değişikliğine karşı acil tedbir alınmadığı takdirde 2050 yılına kadar yaşanacak can kayıplarına dair çarpıcı bir tablo çizdi.
Ekip, 2000 ile 2022 yılları ortasında 156 ülkeden toplanan dataları inceleyerek, artan sıcaklıkların fizikî aktivite seviyelerini nasıl etkilediğini ve bunun sonucunda oluşacak erken vefat risklerini tahlil etti. Elde edilen bulgular, ortalama sıcaklığın 27,8 derecenin üzerine çıktığı her ek ayın, global ölçekte fizikî hareketsizliği yüzde 1,5 oranında artıracağını gösteriyor. Bu oran birinci bakışta küçük görünse de matematiksel karşılığı düşündürücü. Hareketsizliğe bağlı olarak her yıl dünya genelinde 470 bin ile 700 bin ortasında fazladan erken mevt yaşanacağı varsayım ediliyor. Bu sıhhat krizinin ekonomik faturası ise iş gücü kaybı ve verimlilik düşüşü nedeniyle yıllık 3,68 milyar dolara kadar çıkıyor.
Sıcaklık artışı hareket etmeyi zorlaştırıyor
Christian Garcia-Witulski liderliğindeki araştırma takımı, The Lancet Küresel Health mecmuasında yayımlanan makalede, çok sıcakların insan fizyolojisi üzerindeki baskısına dikkat çekti. Yüksek sıcaklığa maruz kalmak, kardiyovasküler sistem üzerinde büyük bir yük oluşturuyor ve şahısların efor kapasitesini önemli formda kısıtlıyor. Bu durum, bilhassa dışarıda spor yapmayı yahut etkin bir ömür sürmeyi neredeyse imkansız hale getirdi. Son üç yılın tarihteki en sıcak yıllar olarak kayda geçmesi, bu mahzurun ne kadar süratli yükseldiğini ispatlar nitelikte.
Özellikle düşük ve orta gelirli ülkeler bu krizin tam merkezinde. Yüksek gelirli ülkelerde sıcaklığın hareketliliğe tesiri şimdi net bir formda gözlemlenmese de Orta Amerika, Karayipler ve Güneydoğu Asya üzere tropikal bölgelerde hareketsizlik oranının her sıcak ay için yüzde 4’e kadar çıkabileceği öngörülüyor. Bu durum, Dünya Sıhhat Örgütü’nün 2030 yılına kadar global hareketsizliği yüzde 15 oranında azaltma gayesini de tehlikeye atıyor. Uzmanlar, yükselen sıcaklıkların bu maksatları yavaşlatmakla kalmayıp, elde edilen kazanımları büsbütün bilakis çevirebileceği konusunda ikazda bulunuyor.
Araştırmacılar, bu tabloyu değiştirmek için fizikî aktiviteyi artık yalnızca ferdî bir seçim olarak değil, iklime hassas temel bir gereksinim olarak görmemiz gerektiğini hatırlattı. Kentlerin ısıya uyumlu formda yine tasarlanması, kapalı spor tesislerinin iklimlendirme sistemleri için teşvikler verilmesi ve halkın sıcaklık risklerine karşı bilgilendirilmesi hayati kıymete sahip. Şayet emisyon azaltımı konusunda argümanlı adımlar atılmazsa, insanlık ısı kaynaklı hareketsiz bir topluma dönüşmek ve buna bağlı kalp-damar hastalıklarıyla çaba etmek zorunda kalacak.
