Akıllı telefonunuzdan gelen hafif tını ya da titreşim, suçsuz bir ikaz üzere görünse de odaklanma hüneriniz üzerinde sandığınızdan çok daha yıkıcı bir tesire sahip. Computers in Human Behavior mecmuasında yayımlanan yeni bir araştırma, ekrana düşen her bildirinin konsantrasyonu ortalama 7 saniye boyunca felç ettiğini ortaya koydu.
Üstelik sorun yalnızca ekranın aydınlanması değil. Bildirimde gördüğünüz bilginin sizinle ne kadar ilgili olduğu, dikkatin dağılma boyutunu direkt belirliyor. Lozan Üniversitesi’nden Dr. Hippolyte Fournier, bu kesintinin görsel bir dikkat dağınıklığından öte, yıllar içinde gelişen alışkanlıklar ve toplumsal beklentilerle birleşen karmaşık bir zihinsel süreç olduğunu tabir söylüyor.
Günde ortalama 100 bildirim alan bir kullanıcı için bu 7 saniyelik kayıplar birleştiğinde, günün hatırı sayılır bir kısmı zihinsel bir bulanıklık içinde geçiyor. Araştırmacılar, dikkati ölçmek için kullanılan “Stroop testi” yardımıyla 180 öğrenci üzerinde bir deney kurguladı. Deneye katılanlar üç kümeye ayrıldı ve hepsine ekranda farklı renklerde yazılmış sözleri tanımlama vazifesi verildi. Birinci kümeye gelen bildirimlerin kendi telefonlarından yansıdığı söylenirken, ikinci kümeye düzmece toplumsal medya bildirimleri gösterildi. Üçüncü küme ise yalnızca bulanık ve okunmayan ihtarlarla karşılaştı. Sonuçlar ise bir oldukça çarpıcıydı: Bildirimin içeriği ne olursa olsun tüm iştirakçiler yavaşladı, fakat gelen bildirinin “kişisel” olduğuna inananların odaklanma mühleti çok daha ağır bir darbe aldı.
Ekran müddetinden daha tehlikeli: Bildirim sıklığı
Araştırmanın en dikkat alımlı sonuçlarından biri, akıllı telefon kullanım mühletinden çok bildirimlerin sıklığının zihni daha fazla yormasıydı. Uzmanlar, toplamda beş saat telefon kullanmanın, gün içine yayılmış yüzlerce kısa kesinti kadar ziyan vermediğini savunuyor. Stanford Üniversitesi’nden Psikiyatri Profesörü Anna Lembke, bir kişinin kaç bildirim aldığı ve bunlara ne kadar süratli karşılık verdiğinin, dijital bağımlılık için toplam mühletten çok daha güçlü bir gösterge haline geldiğini söylüyor. Yani asıl sorun telefonu ne kadar kullandığımızla değil, zihnimizin kaç kesime bölündüğüyle ilgili.
Bu daima bölünme hali, bilhassa araba kullanmak yahut ders çalışmak üzere kesintisiz dikkat gerektiren anlarda hayati riskler barındırıyor. Araştırmacılar, dijital refahı artırmanın yolunun telefonu daha az kullanmak yerine, “gereksiz bölünmeleri azaltmak” olduğunu söylüyor. Bu nedenle uzmanlar, bilhassa reşit olmayanlar için bildirimlerin varsayılan olarak sessize alınmasını öneriyor.
Yetişkinlerin ise iş verimliliğini ve zihinsel sıhhatini korumak ismine acil durumlar dışında tüm ikazları kapatması tavsiye ediliyor. Unutmayın ki o küçük bildirim sesi yalnızca bir ileti değil, beyninizin odaklanma yeteneğinden çalınan bedelli saniyeler demek…
