Kızıl Gezegen’in tozlu yüzeyinde yaklaşık 14 yıldır yorulmadan ilerleyen Curiosity gezgini, bugünlerde önemli bir mekanik krizle gayret ediyor. Mars’tan Dünya’ya ulaşan son imajlar, emektar aracın alüminyum tekerleklerinden birinde korkutucu boyutta hasar meydana geldiğini ortaya koydu.
2012 yılında Gale Krateri’ne iniş yapan ve başlangıçta yalnızca iki yıllık bir vazife için tasarlanan Curiosity, beklentileri aşarak bugüne kadar 36 kilometreden fazla yol kat etti. Lakin Mars’ın keskin kayaları ve güçlü arazi kuralları, aracın tekerleklerinde geri dönülemez izler bırakmış durumda. İnce alüminyumdan üretilen tekerleklerindeki aşınma belirtileri aslında birinci sefer 2013 yılında fark edildi. O günden bu yana NASA takımları, tekerleklerin durumunu yakından takip etmek için sistemli olarak fotoğraf çekiyor.
Son gönderilen karelerde, sağ orta tekerlekteki tutucu dişlerin parçalandığı ve metal gövdenin önemli biçimde yıprandığı görülüyor. Mars’ta bir tamirhane bulunmadığı için mühendisler, bu sorunu milyonlarca kilometre uzaktan çözmek ismine epeyce yaratıcı ve radikal planlar üzerinde çalışıyor.
Mars’ta “kendi kendine ameliyat” dönemi
NASA, tekerleklerdeki bozulmayı yavaşlatmak için aslında yıllardır çeşitli stratejiler uyguluyor. Birinci basamakta gezgin, tekerleklere en çok ziyan veren sivri kayalık bölgelerden uzaklaştırılarak daha yumuşak yerlere yönlendirildi. 2017 yılında yapılan bir yazılım güncellemesiyle de her bir tekerleğin suratı, yerdeki baskıyı azaltacak halde gerçek vakitli olarak ayarlanmaya başladı. Lakin hasar artık durdurulamaz bir noktaya gelirse, Curiosity’nin çok daha sert bir tedbir alması ve hasarlı kesimlerden kurtulması gerekecek.
Dünya’daki test alanlarında “Scarecrow” ismi verilen ikiz robot üzerinde yapılan denemeler, tekerleğin dış kısmındaki dişli yapılar büsbütün kopsa bile aracın jant üzerinde ilerlemeye devam edebileceğini gösteriyor. Lakin buradaki asıl tehlike, parçalanan metal kısımların aracın içindeki kablolara ziyan verme ihtimali. Bu riski ortadan kaldırmak için NASA, gezgine bir nevi “kendi kendine ameliyat” yaptırmayı planlıyor. Bir testeresi yahut tamirat kolu olmayan Curiosity, uygun bir kaya bularak hasarlı tekerleğini oraya sıkıştıracak ve öteki tekerleklerini aksi istikamete sürerek problemli parçayı kırmayı deneyecek.
“Twist and Shout” üzere isimler verilen bu hareketler, tekerleğin hasarlı kısmını büsbütün koparıp atmayı hedefliyor. Şimdilik bu operasyonun ne vakit yapılacağı netleşmedi fakat Curiosity, bu ağır hasara karşın bilimsel keşiflerine devam ederek dayanıklılık hudutlarını zorluyor. İki yıllık ömür biçilen bir aracın 14. yılına girerken hala ayakta kalması, teknolojik bir mucize olarak görülebilir.
