Antik Roma’nın tozlu arenalarında yalnızca erkeklerin kılıç salladığını düşünüyor olabilirsiniz. Lakin tarihin derinliklerinden gelen yeni bir keşif bu algıyı kökten değiştirmeye aday. Arkeologlar, Roma arenalarında yırtıcı hayvanlara karşı savaşan bayanların varlığına dair birinci direkt görsel ispatı gün yüzüne çıkardı. Bu keşif, bayanların kanlı dövüşlerde yer aldığını ispatlamakla kalmıyor, birebir vakitte bu gayretlerin ne kadar yabanî bir şov dünyasına ilişkin olduğunu da belgeliyor.
Süreç aslında 1860 yılında Fransa’nın Reims kentinde bulunan bir mozaikle başlıyor. Maalesef bu eşsiz yapıtın büyük bir kısmı Birinci Dünya Savaşı sırasındaki bombardımanlarda yok oldu. Lakin mozaiği bulan birinci arkeolog, yapıtın ayrıntılı bir çizimini bir kitapta yayımlayarak bu tarihi bilginin günümüze ulaşmasını sağladı. California Üniversitesinden bir araştırmacının bu eski çizimleri yine incelemesiyle gerçekler bir bir dökülmeye başladı. Yazılı kaynaklarda bayanların arenalarda hayvanlarla dövüştüğünden bahsedilse de şimdiye kadar bunu kanıtlayan net bir görsel bulunmuyordu.
Arenanın bayan avcıları: Venatrix
“Venatrix” olarak isimlendirilen bu bayan dövüşçüler, başka beşerlerle dövüşen klâsik bayan gladyatörlerden ayrılıyor. Üçüncü yüzyıla tarihlenen mozaikteki figürün bir bayan olduğu; besbelli göğüs yapısı ve yüz sınırlarından kolay kolay anlaşılıyor. Araştırmacı Alfonso Mañas‘a nazaran, bu bayan savaşçıların dövüş sırasında üst kısımlarının çıplak olması bir tesadüf değil. O periyotta tribünlerdeki binlerce izleyicinin, savaşçının bir bayan olduğunu uzaktan fark edebilmesi için bu metoda başvuruluyordu. Ayrıyeten bu durumun, izleyiciler üzerinde farklı bir heyecan uyandırmak maksadıyla taammüden kurgulanan bir şov olduğu düşünülüyor.
Bu bayanların arenaya nasıl düştüğü ise bir öteki merak konusu. Mañas, bu savaşçıların mevte mahkum edilmiş esirler olmadığını, tersine ellerinde silah tuttukları için profesyonelce eğitilmiş avcılar olduklarını savunuyor. Kimileri bu işi istekli yaparken, kimileri da işledikleri hataların karşılığında özgürlüklerini kazanmak için yırtıcı hayvanlarla dövüşmeye zorlanıyordu. Lakin üst sınıftan hiçbir Roma bayanının bu türlü bir ortamda yer almayacağı gerçeği, bu savaşçıların toplumun en alt katmanından geldiğini gösteriyor.
Yasaklar ve unutulan tarih
Roma İmparatorluğu’nda bayan gladyatörlerin başka beşerlerle dövüşmesi MS 200 yılında yasaklanmıştı. Ama bu mozaik, hayvanlarla yapılan dövüşlerin bu yasaktan etkilenmediğini gösteriyor. Tahminen de yırtıcı hayvanlara karşı verilen bu hayatta kalma çabası, Romalılar için daha az tartışmalı bir cümbüş anlayışıydı. Tarihçiler, bayanların bu arenalarda aslında çok daha sistemli iştirakçiler olduğuna, lakin vakitle silinen kayıtlar nedeniyle tarihin tozlu raflarında unutulduklarına inanıyor.
