Uzay araştırmalarında yeni bir periyodun kapıları, şimdi tam kapasiteye geçmemiş bir tesisin şaşırtan başarılarıyla biraz daha aralandı. Vera Rubin Gözlemevi’nin, geçtiğimiz yılın bahar aylarında gerçekleştirdiği altı haftalık mühendislik testleri sırasında astronomi tarihine geçecek bir bilgi setine imza attığı açıklandı.
Gözlemevi, bu kısa hazırlık sürecinde yaklaşık 11 bin yeni asteroit belirleyerek Milletlerarası Astronomi Birliği’nin kayıtlarını adeta güncelledi. Tek bir bilgi iletiminde paylaşılan bu devasa sayı, tesisin kozmosun karanlık noktalarında gizlenen gök cisimlerini bulma konusundaki argümanını açıkça ortaya koyuyor.
Gözlemevinin radarına takılan bu yeni gök taşlarının 33 tanesi, yörüngeleri prestijiyle “Dünya’ya Yakın Nesneler” sınıfında yer alıyor. Bilim insanları, gezegenimiz için global felaket yaratabilecek devasa kayaların birçoklarını zati takip altında tutsa da bölgesel yıkım gücüne sahip orta ölçekli taşların şimdi yarısı bile haritalandırılmış değil. Rubin Gözlemevi tam da bu boşluğu doldurmak için çalışıyor. Test sürecinde keşfedilen 500 metre genişliğindeki en büyük asteroit şu an bir tehdit oluşturmasa da sistemin suratı, gelecekteki mümkün tehlikelerin aylar öncesinden saptanabilmesine imkan tanıyacak.
Kayıp gök cisimleri ve dokuzuncu gezegenin izleri
Rubin yalnızca yeni keşifler yapmakla kalmıyor, birebir vakitte daha evvel görülüp yörünge hesaplamaları yapılamadığı için “kaybedilen” binlerce asteroidi de yine gün yüzüne çıkarıyor. Gözlemevinin sahip olduğu devasa dijital kamera ve gelişmiş yazılım altyapısı sayesinde, güneş sistemindeki bilinen asteroit sayısının önümüzdeki on yıl içinde 1,5 milyondan 5 milyona çıkması bekleniyor. Bu envanter genişlemesi, Neptün’ün ötesindeki zifiri karanlık bölgelere kadar uzanıyor.
Yapılan son incelemelerde, Güneş’e Dünya’dan bin kat daha uzak arada bulunan 380 yeni obje adayı tespit edildi. Çok derecede uzamış yörüngelere sahip olan bu uzak dünyalar, astronomların yıllardır peşinde olduğu gizemli “dokuzuncu gezegen” için de kritik ipuçları barındırıyor olabilir.
Milyarlarca bilgiyi saniyeler içinde süzebilen algoritmalar, samanlıkta iğne aramaya benzeyen bu süreci bilimsel bir rutine dönüştürmüş durumda. Mühendislik etabında bile bu derece büyük muvaffakiyetler elde eden gözlemevi, tam kapasiteyle çalışmaya başladığında cihan anlayışımızı kökten değiştirecek.
