Londra’nın merkezindeki Craven Street 36 numara, yıllarca ABD’nin kurucu isimlerinden Benjamin Franklin’e yuva oldu. Günümüzde müze olarak hizmet veren bu tarihi yapının sessizliği ise, 1998 yılındaki onarım çalışmaları sırasında yerini derin bir şaşkınlığa bıraktı.
Bahçede yapılan hafriyatlarda toprağın altından çıkan binlerce kemik modülü, binanın geçmişinde gizli duran ürkütücü bir gerçeği gösteriyor. Bir cinayet mahallini andıran bu imaj, uzmanların incelemeleriyle tıp dünyasının yasa dışı lakin bir o kadar da bilimsel geçmişine uzanan apayrı bir öyküye dönüşmüş durumda.
Yapılan ayrıntılı tahliller, bahçeye gömülen modüllerin en az 15 farklı bireye ilişkin olduğunu ve üzerlerinde hassas cerrahi kesik izleri bulunduğunu kanıtladı. Neyse ki Franklin’in bir seri katil olduğu kanısı kısa müddette çürüdü. Lakin deliller, Franklin’in bu kemiklerin varlığından ve konutunun altında dönen işlerden haberdar olduğunu gösteriyor. Asıl sorumlu, Franklin’in mesken sahibinin damadı olan hırslı anatomist William Hewson’dı. Hewson, 1772 yılında kurduğu bilinmeyen anatomi okuluyla tıp tarihinin en riskli deneylerinden kimilerini bu konutun bodrumunda gerçekleştirdi.
Yasaklı kadavralar ve “dirilişçiler”
O periyotta tıp eğitimi için yasal yollardan vücut bulmak imkansıza yakındı. Yasalar yalnızca idam edilen mahkumların incelenmesine müsaade veriyor, bu da gelişmekte olan tıp dünyası için kâfi gelmiyordu. Tahlil ise “dirilişçiler” denilen mezar hırsızlarının karanlık ticaretinde bulundu. Hewson üzere bilim insanları, anatomi derslerini sürdürebilmek için gece yarısı mezarlıklardan çalınan vücutları satın almak zorunda kaldı. Franklin’in de bu durumu bildiği ancak bilime duyduğu merak nedeniyle bu yasa dışı faaliyetlere göz yumduğu kestirim ediliyor.
Bu tehlikeli bilim seyahati, William Hewson için trajik bir sonla bitti. Genç cerrah, bir kadavra üzerindeki çalışması sırasında kaptığı enfeksiyon nedeniyle 1774 yılında hayata gözlerini yumdu. Franklin, dostunun vefatından duyduğu derin üzüntüyü mektuplarına yansıtsa da bahçeye gömülen kemik yığınlarından hiçbir vakit bahsetmedi.
Bugün Benjamin Franklin Evi’ni ziyaret edenler, yalnızca bir devlet adamının izlerini değil, çağdaş tıbbın hangi kuvvetli ve bazen ürkütücü evrelerden geçerek bugüne ulaştığını da görüyor. Bahçeden çıkan cerrahi izli kemikler ise, bilimin tozlu ve karanlık odalarında verilen uğraşın sessiz şahitleri olarak hala orada duruyor.
