Antarktika’nın buzla kaplı dünyasından 1980’li yıllarda kopan dev kütle A–23A, okyanusun hırçın sularına daha fazla direnç gösteremedi. Yaklaşık bir trilyon tonluk devasa tartısıyla bir devir “Dünyanın en büyük buzdağı” unvanını elinde tutan bu buz kütlesi, yaklaşık 40 yıl süren seyahatini küçük modüllere ayrılarak tamamladı.
Londra’nın yaklaşık iki katı büyüklüğünde bir alanı kaplayan devin, tabiatın sıcaklığına ve dalgaların aşındırıcı gücüne yenik düşerek tarih sahnesinden çekilmesi, bilim dünyasında geniş bir yankı uyandırdı.
Bu destansı serüvenin başlangıç noktası 1986 yılındaki Filchner Buz Sahanlığı‘na dayanıyor. Kopuşun akabinde Weddell Denizi’nin sığ bölgelerinde adeta çapa atan buzdağı, tam 30 yıl boyunca deniz tabanına takılı kalarak hareketsiz bekledi. 2020 yılına gelindiğinde ise beklenmedik bir formda özgür kalarak açık okyanusa yanlışsız ilerlemeye başladı. Yaklaşık 3 bin 700 kilometrelik bu uzun rota boyunca bilim insanları için adeta hareketli bir müşahede istasyonu haline gelen A–23A, okyanus akıntılarına karşı verdiği uzun çabayı nisan ayında kaybetti.
Dev kütlenin erime süreci ve ekosisteme etkisi
Son devirde yaşanan tabiat olayları, buzdağının sonunu hızlandıran en büyük faktörlerden biri. Bilhassa Avustralya Meteoroloji Bürosu’ndan Dr. Jan Lieser, bölgedeki ağır bulutluluğun bu vedayı bir mühlet gözlerden uzak tuttuğunu belirtse de uydu bilgileri parçalanmanın boyutunu açıkça ortaya koyuyor. Bir vakitler 4 bin kilometrekarelik bir alanı kaplayan ihtişamlı yapı, dağılmadan çabucak evvel 170 kilometrekareye kadar küçüldü. Buzdağının parçalanma süreci, tıpkı bir bıçağın metali kesmesi üzere keskin ve geri dönülemez bir formda gerçekleşti.
Yolculuk yalnızca fizikî erimeyle sonlu kalmadı; A–23A bazen okyanusun karmaşık girdaplarına kapılıp aylarca tıpkı noktada kendi etrafında döndü. Bir periyot binlerce penguen ve foka mesken sahipliği yapan Georgia Adası için büyük bir tehdit oluştururken, adanın açıklarındaki sığ sulara takılarak yavaşlaması bölgedeki canlı ömrü için derin bir nefes aldırdı. Ayrıyeten erirken etrafa yayılan mineral zengini tatlı suyun, denizdeki plankton düzeylerini artırarak lokal ekosistemi beslediği de gözlemlendi.
3 Nisan 2026 tarihli son datalar, okyanusun bu yaşlı devinden geriye artık yalnızca küçük buz kırıntılarının kaldığını doğruluyor. NASA ve milletlerarası havacılık kuruluşları, buzdağının boyutlarından fazla yaklaşık 40 yıl boyunca hayatta kalma marifetine dikkat çekiyor.
