Deniz eserleri dendiğinde yıllardır süregelen “kabuklular acı hisseder mi?” sorusu, İsveç’ten gelen yeni bir araştırmayla cevap buldu. Gothenburg Üniversitesi araştırmacıları, Norveç ıstakozları üzerinde yürüttükleri deneyler sonucunda, bu canlıların yalnızca kolay refleksler vermediğini, direkt fizikî acı deneyimlediğini ortaya koydu.
Scientific Reports mecmuasında yayımlanan bulgular, gastronomi dünyasındaki yerleşik alışkanlıkları kökten sarsacak nitelikte. Deneyin en dikkat cazip noktası, ıstakozların hudut sisteminin tıpkı beşerler üzere ağrı kesicilere reaksiyon vermesi oldu. Araştırma kapsamında 105 ıstakoz üzerinde yapılan testlerde, elektrik şokuna maruz kalan hayvanların kaçmak için süratle kuyruk çırptığı gözlemlendi. Fakat şok öncesinde aspirin yahut lokal anestezi ilacı verilen deneklerde bu kaçma refleksi neredeyse büsbütün ortadan kalktı.
Bilim beşerlerine nazaran bu sonuç, hareketin istemsiz bir kas kasılması olmadığını kanıtlıyor. Şayet ortada yalnızca mekanik bir reaksiyon olsaydı, ağrı kesici ilaçlar bu refleksi durduramazdı. Bu durum, ıstakozların merkezi hudut sisteminin acı sinyallerini işleyebildiğini ve ilaçların bu iletimi kestiğini açıkça göstermiş durumda.
Yasalar ve restoran kuralları değişiyor
Araştırma takımının başkanı Profesör Lynne Sneddon, biyolojik işleyişteki bu benzerliğin etik sorumluluklarımızı artırdığı görüşünde. Sneddon, karadaki çiftlik hayvanlarına gösterilen hassasiyetin deniz canlılarına da gösterilmesi gerektiğini savunuyor. Bu bilimsel gerçekler, global ölçekte hukuksal karşılıklarını da bulmaya başladı. Norveç, Yeni Zelanda ve Avusturya üzere ülkeler, ıstakozların canlı canlı kaynatılmasını hayvan refahı kanunları uyarınca çoktan yasakladı.
Sadece ıstakozlar değil; ahtapotlar ve yengeçler üzere başka omurgasızlar için de müdafaa kalkanı genişliyor. Birleşik Krallık, 2022 yılında bu canlıları resmen “hissedebilir varlıklar” olarak tanımlarken, ABD’nin kimi eyaletlerinde ahtapot çiftliklerine yasak getirildi. Bugün dal temsilcileri ve araştırmacılar, canlı canlı kaynatma yerine “elektrikle sersemletme” üzere daha “insani” usuller üzerinde çalışıyor. Artık tabaklardaki bu canlılara bakış açımızın, yalnızca birer besin kaynağı olmanın ötesine geçmesi bir mecburilik…
