Vikinglerin bin yıl evvelki pazarlama dehası mı, yoksa tabiatın unutulmuş bir köşesi mi? Grönland ismi genelde buzlarla kaplı devasa bir adayı tanım etse de, bu isimlendirmenin arkasında göründüğünden çok daha esaslı bir öykü kapalı.
Yaygın inanış, Vikinglerin yerleşimcileri kandırmak için bu ıssız kara modülüne “Yeşil Ülke” dediği istikametinde olsa da, adanın güneyinde gizli kalan bir gerçeklik bu savları kısmen destekliyor. Grönland’ın iki milyon kilometrekareyi aşan beyaz örtüsünün içinde, adeta bir vaha üzere yükselen Qinngua Vadisi bulunuyor. Adanın en güney ucunda, yaklaşık 15 kilometre boyunca uzanan bu dar koridoru özel kılan şey, onu çevreleyen devasa dağ sıraları. Yüksekliği iki bin metreyi bulan bu doğal surlar, iç bölümlerin dondurucu rüzgarlarını bir kalkan üzere keserek vadinin mikroklimal yapısını koruyor. Yaz aylarında sıcaklığın 10 derecenin üzerine çıktığı bu bölge, adanın “orman” denebilecek tek noktasına konut sahipliği yapıyor.
Burada yetişen bitki örtüsü, dünyanın diğer hiçbir yerinde rastlanmayan bir genetik buluşma noktası sunuyor. Eski Dünya ve Yeni Dünya’ya has huş ile üvez ağaçları, doğal yollarla yalnızca bu vadide yan yana uzunluk veriyor. İzole pozisyonu nedeniyle ağır tohumlu ağaçların ulaşamadığı vadi, 300’e yakın bitki cinsiyle adeta buzun ortasında direnen bir botanik bahçesi üzere görünüyor.
Vikinglerin mirası ve değişen coğrafya
Antik polen tahlilleri, Grönland’ın geçmişte bugünkünden çok daha yeşil olduğunu göstermiş durumda. Lakin Kızıl Erik ve beraberindeki yerleşimciler adaya ayak bastığında, kendi ömür biçimlerini de beraberinde getirdi. Hayvanlarına otlak açmak ve tarım alanları oluşturmak için yapılan ağaç kesitleri, adanın güneydoğusundaki bitki örtüsünün vakitle yok olmasına yol açtı. Yani bugün karşımızda duran çorak görüntünün bir kısmı, aslında birinci yerleşimcilerin doğayı şekillendirme uğraşının bir sonucu.
Kızıl Erik’in efsanevi çiftliği Brattahlið‘in bir devir bu bereketli vadide olduğu düşünülse de, hafriyatlar gerçek yerleşimin biraz daha kuzeyde olduğunu kanıtladı.
Kısacası Qinngua Vadisi, Grönland isminin yalnızca bir pazarlama stratejisi olmadığını, bir vakitler adanın sunduğu gerçek bir potansiyeli yansıttığını çoktan kanıtlamış durumda…
