Mars’ın şiddetli coğrafyasında 13 yıldır iz süren emektar keşif aracı Curiosity, geçtiğimiz günlerde eşine az rastlanır bir teknik krizin eşiğinden döndü. 2012 yılında Gale Krateri’ne iniş yapan ve o günden bu yana binlerce fotoğraf ile bilgi gönderen araç, bu sefer incelemek istediği bir kaya modülünün “esiri” oldu.
NASA mühendislerini günlerce düşündüren bu olay, matkap sistemine sıkışan bir taşın robotik kolu kilitlemesiyle başladı. Dünya’dan milyonlarca kilometre uzakta yaşanan bu inatçı tıkanıklık, takımların titiz müdahaleleri sonucunda nihayet tahlile kavuştu.
Her şey, Curiosity’nin “Atacama” ismi verilen ve yaklaşık 13 kilogram tartısındaki bir kayayı delme teşebbüsüyle start aldı. Rutin bir örnek toplama süreci üzere planlanan süreçte, robotik kol geri çekildiği anda beklenmedik bir görüntü ortaya çıktı. Matkap ucu kayadan ayrılmak yerine, koca taşı yerinden sökerek havaya kaldırmıştı. Matkabı çevreleyen sabit kovanın içine sıkışan kaya, adeta kolun bir kesimi haline gelerek havada asılı kaldı. NASA yetkilileri, Mars keşif tarihinde birinci defa bir taşın düzeneğe bu kadar sıkı tutunduğuna şahitlik ettiklerini lisana getiriyor. Uzay kurallarında fizikî bir müdahale talihi olmadığı için bu durum, milyonlarca dolarlık donanımın geleceğini tehlikeye attı.
Sarsıntı ve döndürme atılımıyla gelen özgürlük
Mühendisler, matkap ucundaki bu davetsiz konuktan kurtulmak için Dünya’daki atölyelerde karşılaşılan problemlere emsal pratik bir prosedür izlediler. Birinci etapta yalnızca titreşim uygulayarak taşı düşürmeyi deneseler de 25-29 Nisan ortasındaki eforlar bir sonuç vermedi. Kaya yerinden oynamamakta ısrar edince 1 Mayıs günü daha karmaşık bir plan devreye sokuldu. Matkap ucu döndürüldü, robotik kol farklı açılara getirildi ve tıpkı anda sarsıntı uygulandı. Bu kapsamlı atılım meyvesini verdi; inatçı kaya parçalanarak Mars yüzeyine düştü ve Curiosity özgürlüğüne kavuştu.
Aracın tek sorunu yalnızca bu sıkışma hadisesi değil. Son paylaşılan fotoğraflar, alüminyum tekerleklerdeki kanıtlıyor. Mars’ın keskin ve sert taban yapısı tekerlekler üzerinde derin yarıklar açsa da NASA mühendisleri bu bahiste epey serinkanlı. Dünya’daki “Scarecrow” isimli test aracıyla yapılan denemeler, tekerleklerin bir kısmı kopsa dahi sürüşün devam edebileceğini doğruluyor. Şimdilik tekerlek hasarı kritik düzeyde olmasa da matkap krizinin çözülmesi Curiosity’nin bilimsel rotasına devam edebilmesi ismine büyük bir pürüz teşkil ediyordu. Emektar araç, artık yoluna kaldığı yerden devam ediyor.
