Günlük koşturmaca içinde çoğumuz uykudan çalmayı bir muvaffakiyet üzere görsek de, bedenimizin bu duruma reaksiyonu epey sert. Nijerya’daki Ibadan Üniversitesi tarafından yürütülen yeni bir çalışma, uykusuzluğun zihnimiz üzerindeki gerçek maliyetini ortaya koydu.

Son çeyrek asra ilişkin dataları mercek altına alan uzmanlar, dinlenmeden geçen tek bir gecenin akabinde beyinde oluşan hasarın Alzheimer hastalığıyla şaşırtan benzerlikler taşıdığını fark etti. Olağanda yıllar içinde gelişen bilişsel yıkım belirtileri, yalnızca birkaç saatlik uykusuzluğun akabinde zihinsel bir tabloda kendini gösterebiliyor.

Uykusuz bir beyin, yalnızca yorgun hissetmekle kalmıyor; fizikî bir değişim sürecine giriyor. Araştırmanın ayrıntıları, uykusuzluk anında beyin hücreleri ortasındaki irtibatın zayıfladığını ve toksik unsurların temizlenemediğini gösterdi. Bilhassa hafızanın merkezi sayılan hipokampus bölgesi, bu süreçten en büyük yarayı alan nokta durumunda. Biz uyurken beynimiz o günün bilgilerini ayıklayıp kalıcı hafızaya aktarmaya çalışıyor. Lakin bu süreç kesintiye uğradığında, zihin uydurma anılar üretmeye başlıyor ve öğrenme yetisi önemli bir darbe alıyor.

Hasarı onarmak mümkün mü?

Neyse ki uykusuzluğun yarattığı bu tablo, Alzheimer üzere kalıcı bir mukadderata dönüşmek zorunda değil. Bilim insanları, bozulan uyku tertibinin güzelleştirilmesiyle beyindeki bu olumsuz tesirlerin bilakis çevrilebileceğini müjdeliyor. Yetişkin bir birey için ülkü görülen 7-9 saatlik uyku mühleti, yalnızca dinlenmek için değil, beynin biyolojik bakımını yapması için de kural. İmtihan devirlerinde uykudan vazgeçen gençlerin tersine, dengeli bir uyku tertibi sağlamak ve yatmadan evvel teknolojik aygıtlardan uzak durmak zihin sıhhatini muhafazanın en tesirli yolu.