Christopher Nolan’ın 2014 imali Interstellar’ı izleyenlerin büyük kısmının unutmadığı bir sahne var: Cooper, uzay-zamanın derinliklerinden kütüphane aracılığıyla kızı Murph’e yerçekimi dalgalarıyla ileti gönderiyor. Birçok izleyici bunu salt sinemasal bir lisans olarak geçiştirmiş olsa da, fizik dünyası bu soruyu kapatmış değil.
Physical Review Letters mecmuasında yayımlanmak üzere kabul edilen ve arXiv platformunda paylaşılan yeni bir araştırma, geçmişe yerçekimi aracılığıyla bilgi iletmenin teorik çerçevesini kurmaya çalışıyor. Bilim insanları bu ihtimali temellendirmek için iki kavramdan yararlanıyor: Zaman genişlemesi ve “kapalı zamansal eğriler” olarak isimlendirilen, geçmiş ile geleceği birbirine bağlayan kozmik döngüler.
Einstein’dan kuantuma uzanan köprü
Genel görelilik teorisine nazaran yerçekimi, sadece objeleri birbirine çeken bir kuvvet değil; devasa kütlelerin uzay-zaman dokusunda yarattığı gerçek bir bükülme. Bu çerçevede bir objenin uzay-zamandaki yolunun hem geçmişe hem geleceğe uzanarak ikisini birleştirmesi teorik olarak mümkün.
Araştırmacılar Interstellar’daki o sahneyi inceleyerek Cooper’ın kızıyla kurduğu irtibatın “gürültülü ve parazitli” bir düzeneğe dayandığını saptadı. Vakit seyahatlerinin klasik çıkmazını, yani bir kişinin geçmişe giderek kendi varlığını tehlikeye atmasını bertaraf etmek için ise kuantum mekaniğine başvurdular. Kullandıkları çerçevenin ismi “sonradan seçilmiş kapalı zamansal eğriler” ya da kısa ismiyle P-CTC.
Bu yaklaşım vaktin sonsuz paralel evrenlerle çatallanmasına müsaade vermiyor; sırf çelişki yaratmayacak, yani mantık yanlışına düşmeyecek döngülerin var olabildiği bir yapı kuruyor. Sinemada Cooper’ın iletilerinin vakit çizgisini çökertmemesini açıklayan da bu prensip: Cooper o bilgiyi geçmişte aslında almış ve taşımıştır, dolayısıyla irtibat kendi kendini destekleyen dengeli bir döngü oluşturuyor.
Çalışma şimdilik kağıt üzerinde bir matematik modeli. Fakat grup bunu laboratuvara taşımayı planlıyor; fotonları kullanarak bu vakit döngüsü sistemini deneysel olarak test edecek bir düzenek tasarımı üzerinde çalışılıyor. Bilimsel doğrulama şimdi çok uzakta olsa da Interstellar’ın o sahnesinin artık salt fantezi sayılmadığı açık…
