Tıpta teşhisi en sıkıntı ve sinsi ilerleyen hastalıkların başında gelen pankreas kanseri, teknoloji sayesinde artık gizlenemiyor. Ekseriyetle çok geç fark edildiği için ölümcül sonuçlar doğuran bu hastalık, yeni bir dijital müşahede gücüyle karşı karşıya.
Mayo Clinic araştırmacıları, karmaşık algoritmalar kullanarak kanserli hücreleri standart bir doktor muayenesinden yıllar önce saptayabilen bir sistem tasarladı. Gut mecmuasında ayrıntıları paylaşılan bu gelişme, insan algısının ötesindeki fizikî değişimleri matematiksel bilgilerle somutlaştırıyor. Erken müdahalenin hayatta kalma oranlarını direkt etkilediği bu alanda, yapay zeka binlerce kişi için kritik bir vakit avantajı sunuyor.
Pankreas kanserinde hayatta kalma talihinin %12 üzere düşük bir düzeyde seyretmesi, hastalığın birinci evrelerinde hiçbir belirti vermemesinden kaynaklanıyor. Uzmanlara nazaran kanser hücreleri aslında teşhisten on yıl kadar evvel oluşmaya başlıyor; ama bu değişimler standart tomografi aygıtlarında “normal” bir doku üzere görünüyor. REDMOD ismi verilen yeni model ise bu noktada devreye girerek iki boyutlu tomografi manzaralarını üç boyutlu matematiksel bir haritaya dönüştürüyor. Her bir pikseli tek tek inceleyen sistem, dokudaki en ufak yapısal sapmaları bile kaçırmadan tahlil ediyor.
Teşhis müddetini üç yıl erkene çekiyor
Araştırma kapsamında daha evvel uzmanlar tarafından “temiz” raporu verilmiş yaklaşık 2.000 tarama bu yapay zeka modeliyle tekrar incelendi. Elde edilen bulgular tıp topluluğunu şaşırtacak nitelikteydi. Sistem, kanser hadiselerinin %73’ünü gerçek teşhis konulmadan tam 16 ay önce gerçek kestirim etmeyi başardı. Hatta kimi olaylarda yapay zekanın performansı, uzman radyologların kapasitesini üç katına çıkararak üç yıl öncesinden ikaz verdi. Sağlıklı hastaları bazen kusurlu halde riskli olarak işaretleme ihtimali bulunsa da modelin suratı ve hassasiyeti geleceğe dair umutları artırıyor.
Gelecek beş yıl içinde hastanelerde yaygınlaşması beklenen bu teknoloji, bilhassa aile geçmişinde kanser riski taşıyanlar yahut yeni diyabet teşhisi alanlar için esirgeyici bir kalkan vazifesi görecek. Dijital görüntülemenin öbür biyolojik testlerle birleştirilmesiyle birlikte, bu hastalığın artık “kurtulması imkansız bir sürpriz” olmaktan çıkması hedefleniyor.
