Batı toplumlarının mutfak kültüründe kimi canlıları tüketme fikri, ekseriyetle aşılması imkansız bir tiksinti duvarına çarpar. Birçok insan bu durumu büsbütün ruhsal yahut kültürel kodlara bağlama eğilimindedir. Meğer laboratuvarlarda yürütülen çağdaş genetik çalışmalar, problemin göründüğünden çok daha derin bir biyolojik kökeni olduğunu kanıtlıyor.
Kuzey enlemlerinde yaşayan insanların beslenme alışkanlıklarını inceleyen uzmanlar, binlerce yıl evvel şekillenen evrimsel bir kaybın izine ulaştı. Science Advances mecmuasında yer bulan bilgiler, belli coğrafyalarda birtakım protein kaynaklarına karşı sergilenen amansız direncin biyolojik haritasını çıkarıyor.
Tarih öncesi devirlerin beslenme alışkanlıklarını çözmek ismine araştırmacılar, geniş kapsamlı bir antik DNA taraması gerçekleştirdi. Arkeolojik kazılardan çıkarılan 18 Neandertal, 745 erken çağdaş insan ve 96 büyük maymuna ilişkin diş plakları laboratuvarda tahlil edildi. Neolitik periyot öncesinde Avrupa coğrafyasında yaşamış olan çağdaş insanların diş kalıntılarında eklembacaklılara ilişkin dokular neredeyse hiç bulunamadı. Rastlanan mikroskobik izlerin ise büsbütün kazara yutulan sineklerden kaynaklandığı anlaşıldı.
Buna rağmen, birebir periyotta birebir bölgeyi paylaşan Neandertallerin menüsü çok daha farklı bir yapı sunuyordu. Dişlerinde ağır ölçüde sinek ve sivrisinek larvası tespit edilen bu eski insan tipi, protein muhtaçlığını büsbütün farklı yollarla karşılıyordu. Bilim insanı Manuel Piñero, Neandertallerin avladıkları hayvan kadavralarını uzun mühlet sakladıklarını ve bu süreçte etin üzerinde biriken larvaları da sistemli olarak tükettiklerini belirtiyor.
Sindirim enzimlerinin coğrafyaya nazaran yok oluşu
Asıl çarpıcı biyolojik gerçek, 1.663 antik genom üzerinde yapılan incelemeyle gün yüzüne çıktı. Araştırma takımı, eklembacaklıların sert dış kabuğunu oluşturan “kitin” unsurunu parçalamaya yarayan iki özel enzimin genetik geçmişini takip etti. Ekvator ve tropikal nesilde yaşayan antik insanların bu kabukları sindirebilecek genetik donanıma eksiksiz sahip olduğu belirlendi. Fakat sıcak bölgelerden uzaklaştıkça, bu enzimlerin üretim kapasitesinin kademeli olarak düştüğü gözlemlendi.
Avrupa ve Asya’nın soğuk kuzey bölgelerindeki erken beşerler, tarım ihtilalinden çok daha evvel bu sindirim yeteneğini kaybetti. Kış aylarında bu canlıları bulmanın imkansız olduğu kuzey enlemlerinde, insan bedeni vakitle gereksiz güç harcamamak ismine ilgili enzimi üretmeyi bıraktı. Neandertaller bu geni korumuş olsalar da onların tarih sahnesinden çekilmesiyle çağdaş insan bu biyolojik yetenekten yoksun kaldı.
Gelecekte bu alternatif protein kaynaklarının global besin krizine tahlil olabilmesi için endüstriyel tahliller gerekiyor. Uzmanlar, sert kabukların fabrikalarda büsbütün temizlenerek toz yahut püre haline getirilmesi durumunda evrimsel mahzurların aşılabileceğini vurguluyor.
