Enerji tasarrufu vaadiyle meskenlerden sokak lambalarına kadar her yerde karşımıza çıkan LED aydınlatmalar, çağdaş dünyanın vazgeçilmezi olmuş durumda. Eski kuşak akkor ampullere kıyasla yüzde 75 daha az güç harcayan ve cıva içermeyen bu ışık kaynakları, etraf dostu olarak pazarlanıyor.
Ancak Scientific Reports mecmuasında yayımlanan yeni bir çalışma, parlak ışıkların gerisinde zımnî bir sıhhat tehdidinin büyüdüğünü ortaya koydu. LED ışıkların, yalnızca gözle görülebilen dar bir ışık spektrumuna sıkışıp kaldığı için insan biyolojisi üzerinde olumsuz tesirler bıraktığı anlaşıldı.
University College London (UCL) bünyesinde çalışan Dr. Edward M. Barrett ve Dr. Glen Jeffery, tek başına kullanılan LED aydınlatmaların görme performansını baltaladığını kanıtladı. Araştırmacılar, üniversite binasındaki LED ışıkları destekleyecek formda eski kuşak akkor lambalar yerleştirdiklerinde, çalışanların renk kontrastı testlerinde ve görme yetilerinde besbelli bir düzgünleşme kaydetti. Bilim insanları bu değişimin nedenini incelediklerinde, hatalının hücresel güç santrallerimiz olduğunu fark etti.
Hücrelerin pilleri ışığa aç kalıyor
Vücudun gereksinim duyduğu gücün yüzde 90’ını üreten mitokondriler, ışığa karşı son derece hassas. Bu organeller, güneş ışığında çokça bulunan kızılötesi dalga uzunluklarına maruz kaldığında uyarılır ve hücresel yakıt üretimini hızlandırır. Hasar gören yahut güçsüz kalan mitokondrilerin kanserden genetik hastalıklara kadar birçok rahatsızlığı tetiklediği biliniyor. LED ışıkların yarattığı tehlike de tam bu noktada başlar; zira bu çağdaş ampuller, tasarruf sağlayabilmek ismine insanların göremediği o hayati uzun dalga uzunluklarını büsbütün keser.
İnsanoğlu, milyonlarca yıl boyunca yeryüzüne geniş bir spektrumla ulaşan güneş ışığı altında evrimleşti. Gözlerimiz bu geniş yelpazenin yalnızca dar bir kısmını renk olarak algılasa da bedenimiz göremediğimiz uzun dalgalara muhtaçlık duyuyor. LED ampuller ise yalnızca insanın görebildiği dar bir aralıkta ışık yayıyor.
LED ampuller, insanın göremediği dalga uzunlukları için fazladan güç harcamayarak muazzam bir verimlilik yakalayabiliyor. Ancak global güç krizi ismine şahane olan bu mühendislik başarısı, biyolojik sıhhatimiz için büyük bir mahrumiyete dönüşme potansiyeline sahip. Günümüz beşerinin vaktinin neredeyse tamamını kapalı yerlerde geçirdiği düşünüldüğünde, iç yer aydınlatma kalitesi hayati kıymete sahip. Uzmanlar, tek başına LED kullanımının gelecekte büyük bir halk sıhhati krizine yer hazırlayacağını vurguluyor.
