Milyonlarca yıl boyunca hiçbir insan gözünün görmediği bir yerde, okyanus tabanı sessizce bir mezarlığa dönüşmüş durumda. Hint Okyanusu’nun güneydoğusunda, su yüzeyinin 4 bin ile 7 bin metre altında uzanan bu alan, artık bilim tarihinin en büyük paleontolojik keşiflerinden birinin adresi.
Çin Bilimler Akademisi’nin “Fendouzhe” isimli derin deniz denizaltısıyla yürüttüğü araştırma, Diamantina Bölgesi’nde yaklaşık 0,64 kilometrekarelik bir alanda 476 balina fosili ve yakın vakitte ölmüş 5 devasa leş ortaya çıkardı. Uzmanların hesaplamalarına nazaran bölgenin her kilometrekaresinde ortalama 750 fosil yatıyor. Nature mecmuasında yayınlanan bulgular, “Diamantina Bölgesi Nekropolü” olarak isimlendirilen bu alanı dünyanın en ağır balina kalıntısı birikimi olarak tarihe geçirdi. Kemikler üzerinde yapılan stronsiyum izotop tahlilleri en eski kalıntıların yaklaşık 5,3 milyon yıl öncesine, Erken Pliyosen periyoduna ilişkin olduğunu gösteriyor.
Karanlıkta açılan vahalar
Güneş ışığı ve oksijenden mahrum bu derinliklerde hayat, beklenmedik biçimde filizleniyor. Balinaların kemiklerindeki yağları parçalayan bakteriler hidrojen sülfür üretiyor; bu kimyasal güç, leşlerin etrafında metrekareye 2 bin 840 canlıya ulaşan kolonilerin oluşmasını sağlıyor. Denizanası, yılan yıldızları, kemik yiyen Osedax kurtları ve çift kabuklu yumuşakçalardan oluşan bu toplulukların neredeyse tamamı bilim dünyası için yeni cinsler. Araştırmacılar bu ekosistemin yapısını, ıssız bir çölde arkası arkasına açılan küçük restoran zincirlerine benzetiyor. 6 bin 700 metredeki bu hayat alanı ayrıyeten dünyanın en derin balina leşi ekosistemi unvanını da taşıyor.
Peki bu bölge nasıl bu kadar kalabalık bir mezarlığa dönüştü? Bölgedeki ağır mürekkep balığı popülasyonu, gagalı balinalar için güçlü bir çekim noktası oluşturuyor. Avın peşinden azamî dalış hududunun altına inen kimi balinaların vurgun yiyerek öldüğü kestirim ediliyor. “V” biçimindeki sualtı vadileri ise okyanus genelinde tabana çöken gövdeleri tek noktada topluyor. Üstüne üstlük bölgedeki tortu birikimi bin yılda sırf birkaç milimetre; bu yüzden kemikler gömülmüyor, açık havada sergilenen bir müze üzere asırlarca yerli yerinde kalıyor.
