Doğa belgesellerinde göç denildiğinde akla birinci olarak kıtalar ortası mekik dokuyan göçmen kuşlar ya da devasa okyanusları aşan balinalar gelir. Canlılar; yiyecek bulmak, uygun iklim kurallarına ulaşmak yahut üremek ismine binlerce kilometrelik araları kat eder. Lakin yabanî ömrün her noktasında bu stil epik ve uzun seyahatler yaşanmaz. Bazen göç hareketleri makro ölçekten çıkıp mikroskobik boyutlara kadar gerileyebiliyor.
Kıtalar ortası seyahatlerin bilakis, adeta kısa bir pazar yürüyüşü hafifliğinde geçen ve yalnızca 300 metrelik bir gayretle tamamlanan dikey göçler, tabiatın şaşırtan esnekliğini gözler önüne seriyor. Zooloji dünyasını hayrete düşüren en kısa göç rekorunun sahibi, dağ ormanlarında ömrünü sürdüren “esmer orman tavuğu” (Dendragapus obscurus) isimli canlı. Çam, kavak ve göknar ağaçlarıyla kaplı dağlık alanları mesken tutan bu iri yapılı ve tıknaz kuş tipi, muazzam bir görsel farklılığa sahip. Erkekleri, gözlerinin üzerindeki kırmızı ibikleri ve boyunlarındaki mor hava keseleriyle epey havalı bir görünüm sergiliyor.
2004 yılına kadar diğer bir çeşidin alt familyası sanılan bu canlılar, yapılan DNA tahlilleri sonucunda büsbütün bağımsız bir tıp olarak tescillendi. Guinness Rekorlar Kitabı’na da ismini yazdıran bu kuş, kış aylarını yüksek dağlardaki çam ormanlarının doruğunda geçirir. Bahar geldiğinde ise ağaçların taze yapraklarından ve yeni filizlenen tohumlardan beslenmek maksadıyla dağın eteklerindeki yaprak döken ormanlara hakikat dikey bir inişe geçer. Bu dikey göçün toplam aralığı ise yalnızca 300 metre.
Durmaksızın 11 gün havada kalanlar
Doğanın bir ucunda bu kadar kısa bir yürüyüş yaşanırken, öteki ucunda ise hudutları zorlayan inanılmaz bir dayanıklılık savaşı kelam konusu. Dünyanın en uzun göç rekorunu elinde tutan kutup sumrusu, Kuzey Kutbu’ndaki üreme alanlarından çıkıp Güney Kutbu’na uçar ve akabinde tekrar geri döner. Bu gidiş-dönüş seyahati tam 80 bin 467 kilometrelik akılalmaz bir araya ulaşır.
Tabii ki bu devasa seyahat beslenmek ve dinlenmek için verilen molalarla tamamlanıyor. Hiç durmadan, tek bir mola bile vermeden uçma rekoru ise kıyı çulluğuna ilişkin. Sırtına uydu vericisi takılan genç bir kıyı çulluğu, Alaska’dan havalanıp Tazmanya’ya kadar tam 13 bin 560 kilometrelik arayı hiç durmaksızın kat etti. Bu muazzam seyahat tam 11 gün bir saat sürdü; kuş bu mühlet zarfında ne yemek yedi ne de dinlendi.
Göç hareketleri yalnızca gökyüzüyle ya da dağ yamaçlarıyla da hudutlu değil. Okyanusların derinliklerinde, uzunlukları yalnızca 1-2 milimetre olan “kopepod” isimli minik canlılar her gün dünyanın en kalabalık göç hareketine imza atıyor. Bu mikroskobik organizmalar, her gece beslenmek için okyanusun karanlık tabanlarından yüzeye yanlışsız dikey bir seyahate çıkar ve gün ağarırken tekrar derinliklere kaçar. Sayıları katrilyonları bulan bu minik canlıların yaptığı günlük sefer, Dünya üzerindeki en kitlesel ve en büyük göç hareketi olarak kabul ediliyor.
