Hindistan’ın Madhya Pradesh eyaletindeki Panna Kaplan Muhafaza Alanı, bu ay başında sıra dışı bir veda yaşadı. Asya kıtasının bilinen en yaşlı fili Vatsala, 100 yılı aşkın ömrünün akabinde hayatını kaybetti. Filler ortasında bu kadar yaşlı bir bireyin varlığı epeyce az görülüyor.
Vatsala, ömrü boyunca etrafındakilerin sevgisini kazanmış, yıllar içinde bölgedeki bakıcıların ve öbür fillerle birlikte büyüyen yavruların gözünde adeta bir rehber figürü haline gelmişti. Muhafaza alanında uzun yıllardır misyon yapan bakıcıları, onun kaybını büyük bir kederle karşıladı.
Hindistan Orman Hizmetleri’nden Anupam Sharma, toplumsal medyada yaptığı paylaşımda, “Panna’nın 100 yaşını geçmiş matriarkı Vatsala’ya veda ediyoruz. Onun şık varlığı, onu tanıyan herkes üzerinde kalıcı bir tesir bıraktı” sözlerini kullandı. Vatsala’nın yıllar içinde yürütülen kurtarma operasyonlarına ve yavru fillerin büyütülmesine katkı sağladığı da paylaşıma eklendi.
Vatsala’nın hayat hikayesi epeyce dikkat alımlı. Kerala’nın ormanlarında doğduğu ve gençlik yıllarında tomruk taşımak için kullanıldığı biliniyor. 1972 yılında, yaklaşık 50 yaşlarındayken Madhya Pradesh’e getirildi ve 1993’te Panna’ya yerleştirildi. Hiç çiftleşmemiş ve vakitle bölgenin sevilen dişi başkanlarından biri olmuştu. Dişsizdi, ancak bu durum onun doğal davranışlarını yahut toplumsal bağlarını kısıtlamamıştı.
2020 yılında geçirdiği katarakt nedeniyle görme yetisini yitirmesine karşın, Panna’daki hayatına sakin yürüyüşlerle devam etti. Sadık bakıcısı Maniram’ın rehberliğinde tabiatta vakit geçirmeyi sürdürdü. Maniram, lokal bir gazeteye verdiği demeçte, “O, güya bir büyükanne üzereydi. Yavrularla ilgilenir, onları korur lakin erkek fillere her vakit uzaklıklı dururdu” dedi.
Bu uzaklık vakit zaman onu sıkıntı durumda da bıraktı. 2003 ve 2008 yıllarında Ram Bahadur isimli bir erkek filin saldırısına uğradı. Bilhassa birinci taarruz ağır sonuçlar doğurdu; karın bölgesinde yırtılmalara yol açtı ve dokuz ay süren tedaviyle güzelleşebildi.
Vatsala’nın doğumuna dair resmi bir evrak bulunmadığı için Guinness Rekorlar Kitabı’na girmesi mümkün olmadı. Çünkü 20. yüzyılın başlarında doğan filler için doğum kayıtları tutulmuyordu. Belgelenmiş en yaşlı fil unvanı hala 2003 yılında 86 yaşında hayatını kaybeden Tayvan’daki Lin Wang’a ilişkin.
Genel olarak, büyük kara ve deniz canlılarının küçük tiplere nazaran daha uzun yaşadığı biliniyor. Grönland köpekbalığı, kutup balinası, Galápagos kaplumbağası ve insan üzere tipler bu örnekler ortasında. Lakin bu durum her vakit bu türlü değil. Kimi küçük cinsler, örneğin mağara semenderleri yahut mesken kaplumbağaları, uzun hayat müddetleriyle bu genel eğilime istisna oluşturuyor.
İlginç olan şu ki, büyük canlıların bedenlerinde daha fazla hücre bulunması, teorik olarak onları kansere ve hücre bozulmalarına karşı daha savunmasız kılabiliyor. Buna karşın bu çeşitler, kendi bedenlerini korumak için özel evrimsel düzenekler geliştirmiş. Bilim insanları, bu sistemlerin nasıl çalıştığını daha uygun anlayarak, insan ömrünü uzatmaya yönelik kimi ipuçlarına ulaşmayı umuyor.
