Mikroplastik kirliliği ekseriyetle plastik poşetler, şişeler ya da deniz kıyısında unutulmuş oyuncaklarla ilişkilendirilse de, çok daha az fark edilen lakin önemli bir tehdit daha var.
Her gün milyonlarca aracın tekerlekleri yollarla temas ettikçe, gözle görülemeyecek kadar küçük sentetik parçacıklar kopuyor ve tabiata karışıyor. Bu süreç, farkında olunmayan lakin epey yaygın bir etraf problemine yol açıyor: Lastik aşınması kaynaklı mikroplastik kirliliği.
Araç lastikleri, temel olarak sentetik kauçuk, dolgu hususları ve çeşitli kimyasalların birleşiminden oluşur. Vakitle bu lastikler yıprandıkça, küçük parçacıklar koparak hava, toprak ve suya karışır. Bu parçacıklar sırf yüzeyde kalmaz; yağmur suyu akıntıları yoluyla kanalizasyon sistemlerine, oradan da ırmaklara ve denizlere kadar ulaşabilir.
Araştırmalar, karasal ve sulu ortamlarda bulunan mikroplastiklerin neredeyse %45’inin araç lastiklerinden kaynaklandığını ortaya koyuyor. Bu oran, lastiklerin mikroplastik üretimindeki en önemli kaynaklardan biri olduğunu açıkça gösteriyor.
Mikroplastiklerin bilinmeyen tehlikesi: Zehirli kimyasallar
Bu parçacıklar sırf fizikî kirlilik yaratmakla kalmıyor. Birebir vakitte, içerdikleri kimyasal unsurlar nedeniyle canlı hayatı üzerinde toksik tesirler oluşturabiliyor. Bilhassa son yıllarda dikkat çeken bir unsur olan 6PPD-Q, lastiklerin aşınması sonucu etrafa karışan en ziyanlı kimyasallardan biri olarak öne çıkıyor.
Bu husus, balıklar üzerinde yapılan deneylerde ölümcül tesirlere neden olmuş durumda. Hatta, muhakkak ırmak sistemlerinde balık ölümlerinin gerisinde yatan temel nedenin bu kimyasal olduğu belirlendi.
Mikroplastiklerin dolaylı tesirleri yalnızca ekosistemle sonlu değil. İnsan sıhhati açısından da telaş verici bulgular var. 6PPD-Q’nun izleri, insanların idrarında bile tespit edildi. Bu durum, toksik unsurun beden sistemine çeşitli yollarla girebildiğini gösteriyor. Birinci bulgular, bu kimyasalın karaciğer, akciğer ve böbrekler üzerinde ziyanlı tesirler oluşturabileceğine işaret ediyor.
Neden hala kullanılıyor?
Lastik üreticileri, 6PPD’nin yerini alabilecek inançlı ve tesirli bir alternatifin şimdi geliştirilmediğini belirtiyor. Bu da, etraf dostu bir dönüşümün önünde kıymetli bir mahzur oluşturuyor. Gelişmiş güvenlik, dayanıklılık ve performans açısından bu unsurun hâlâ vazgeçilmez olduğu vurgulanıyor.
Bu doğal gereçler, yağmur suyu ile taşınan lastik aşınma parçacıklarını tutmakta hayli tesirli. Ayrıyeten, düşük maliyetli ve sürdürülebilir olmaları sayesinde bilhassa mahallî idareler ve topluluklar için uygulanabilir tahliller sunuyorlar.
