NASA, Curiosity keşif aracını Mars’a göndermek için hazırlarken, onun yalnızca birkaç sene boyunca çalışacağını ve akabinde ömrünü dolduracağını düşünüyordu.
Ancak bu araç beklenmedik formda güçlü çıktı. Pilleri ve mekanik aksamı, üretim sırasında ön görülen ömrü ziyadesiyle aşarak hala çalışmaya devam ediyor. Ama elbette bu başarıda, aracı ihtimamlı biçimde kullanıp ömrünü uzatmak için de farklı operasyonlar düzenleyen NASA takımının hissesi yadsınamaz.
Curiosity keşif aracı on üç yıl evvel Mars’a, bilhassa de Gale kraterinin içine indi. Başlangıçta Kızıl Gezegen’e iki yıllık bir misyon için gönderilmişti, lakin misyona başladıktan yalnızca birkaç ay sonra, çalışması süresiz olarak uzatıldı ve 13 yıldır da problemsiz olarak işine devam ediyor.
Bugün keşif aracının birçok gayesi var ve bunların birçok, bilim insanlarının Mars’ta geçmişte hayat olup olmadığını belirlemelerine yardımcı olmayı amaçlıyor. Hala operasyonel ve bilimsel çalışmalar yürütürken, NASA’nın çalışmaya devam edebilmesi için ayarlamalar yapması ve yeni yetenekler kazandırması gerekti.
Peki 13 yıllık bu muvaffakiyet nasıl mümkün oldu?
NASA Jet Tahrik Laboratuvarı, keşif aracının inişinin 13. yıl dönümünü kutlayan yeni bir gönderide, Curiosity takımının uygulamak zorunda kaldığı güncellemeleri detaylı olarak açıkladı.
Ekip, öncelikle keşif aracının günlük güç bütçesini büyük bir ihtimamla yöneterek, aracının işini yapmasını ve daha uzun müddet dayanmasını sağlıyor. Curiosity, güç üretmek için bozunan plütonyum peletlerine dayanan Çok Emelli Radyoizotop Termoelektrik Jeneratörü (MMRTG) isimli bir güç sistemi kullanıyor. Plütonyum vakitle bozundukça, sistemin keşif aracının pilini şarj etmesi giderek daha uzun sürüyor.
İşte bu nedenle takım, pilleri kullanan her aygıtı titizlikle hesaba katıyor. Curiosity’nin misyonlarını birleştirerek, keşif aracının faal kalma mühletini kısaltıyor ve böylelikle güç tüketimini de azaltıyorlar. Harcanan güç karşılığında da azamî keşif vazifesi yerine getirmesi sağlanıyor.
Örneğin, yer grubu Curiosity’ye robotik kolunu sürerken yahut hareket ettirirken tek tek misyon yapmak yerine yörünge aracıyla konuşmasını söylüyor. Keşif aracı misyonlarını erken tamamlarsa, erken uyuyup sonraki gün için şarj olabiliyor ve JPL, bunun MMRTG’nin ömrünü en üst seviyeye çıkardığını söylüyor.
Curiosity daha kaç yıl vazife yapacak bilemiyoruz, zira tek sorun piller değil. Mars’ın acımasız atmosferinde, aracın dış yüzeyi, paletleri, teknik ekipmanı da vakitle aşınıyor ve parçalanıyor. Ne yazık ki, onu hangara çekip parçalanan paletlerinin yerine yeni modüller takmak mümkün değil. Bu yüzden, ya piller ölene kadar, ya da teknik ekipmanları acımasız kum fırtınalarında yahut yakıcı güneş altında parçalanana kadar çalışmaya devam edecek.
