Tıbbi ilerlemeler sayesinde ömür müddeti geçtiğimiz yüzyılda kıymetli ölçüde uzadı. Lakin yakın tarihli bir araştırma, bu düzgünleşme suratının artık yavaşladığını ve bugün hayatta olan birden fazla insanın 100 yaşına ulaşma mümkünlüğünün hayli düşük olduğunu gösteriyor.

Araştırmada, 23 yüksek gelirli ve düşük vefat oranına sahip ülkenin ömür beklentileri tahlil edildi. 1939 ile 2000 yılları ortasında doğan jenerasyonların ortalama ömür müddetlerini inceleyen grup, bu periyotta hayat beklentisindeki artış suratının önemli oranda azaldığını ortaya koydu.

Çalışmada kullanılan altı farklı istatistiksel model, erken doğumlu nesillerin uzun ömürlü olma ihtimalinin günümüz jenerasyonlarına nazaran çok daha yüksek olduğunu gösteriyor. Örneğin, 1900’lerin başında doğan bireylerin ömür beklentisi kuşak başına yaklaşık 0,46 yıl artarken, 1939’dan sonraki periyotta bu artışın suratı %40’tan fazla yavaşladı.

Araştırmaya nazaran, 20. yüzyılın başındaki ömür müddeti artışlarının değerli bir kısmı, bebek vefat oranlarında yaşanan dramatik düşüşle irtibatlıydı. Bilhassa çocuk hekimliğindeki gelişmeler sayesinde, 5 yaş altı ölümlerde önemli bir azalma yaşandı. Lakin günümüzde bu oranlar aslında çok düşük düzeylere indiği için, benzeri bir sıçramanın tekrarlanması pek mümkün görünmüyor.

Çalışma, ortalama ömür süresindeki yavaşlamanın yarısından fazlasının küçük yaş kümesindeki mevt oranlarındaki iyileşmelerin durmasıyla açıklanabileceğini belirtiyor. Birebir formda, 20 yaş altı vefatlar de bu genel eğilim üzerinde büyük rol oynuyor.

100 yaş gerçekçi bir maksat mi?

Araştırmanın müelliflerinden Héctor Pifarré i Arolas, “İnsan ömrünü kayda kıymet biçimde uzatacak bir atılım olmadıkça, ömür beklentisinde geçmişteki kadar süratli bir artış beklemek gerçekçi değil” tabirlerini kullandı. Ortak müellif José Andrade ise, “1980 doğumlu birinin 100 yaşına ulaşması şu anki datalara nazaran muhtemel değil. İncelediğimiz kümeler ortasında bu sonu aşacak bir ömür mühleti öngörülmüyor” diye ekliyor.

Ancak bu datalar, gelecekte yaşanabilecek tıbbi ihtilalleri dışlamıyor. Örneğin, kansere kesin bir tedavi bulunması üzere büyük çaplı gelişmeler, bu iddiaları önemli biçimde değiştirebilir. Araştırmacılar da bu ihtimale dikkat çekiyor: Mevcut eğilimler bu türlü devam ederse tablo karamsar olabilir, fakat beklenmedik ilerlemeler tüm senaryoyu değiştirebilir.

Biyolojik bir huduttan bahsetmek mümkün mü?

Araştırma, insan ömrüyle ilgili muhakkak bir biyolojik hudut olduğu tezini desteklemek ya da çürütmek maksadı taşımıyor. Müellifler, sırf mevcut dataların bugünün jenerasyonlarına dair ne söylediğini tahlil ettiklerini vurguluyor. Sonuçlar, hayat süresindeki artışın hâlâ devam ettiğini lakin evvelki devirlere kıyasla çok daha yavaş ilerlediğini gösteriyor.

Başka bir deyişle, uzun ömürlü olmak hala mümkün lakin 100 yaşını görmek çoğumuz için istisna olmaya devam edecek üzere görünüyor.