Mikroplastiklerin etrafımızdaki her alanda bulunduğu, birçok araştırma ile ortaya konan bir gerçek. Fakat bilim insanlarının yaptığı yeni bir araştırma, bu tehlikeli mikroplastiklerin yalnızca denizlerde, dağlarda ve okyanuslarda bulunmadığını, birebir vakitte sofralarımıza kadar girebileceğini gösterdi. Plymouth Üniversitesi’nden bir araştırma grubu, sebzelerin yenilebilir kısımlarında mikroplastiklerin bulunduğunu tespit etti ve bu durum, zerzevat tüketimiyle ilgili önemli bir kaygı kaynağı demek.
Bilim insanları, mikroplastiklerin bitkilerin büyüme sürecinde nasıl bir yol izlediğini anlamak emeliyle, turp üzerinde deneyler yaptı. Mikroplastiklerin, çapları santimetrenin milyonda biri kadar küçük olan nanoplastik parçacıkları halinde, bitkinin köklerine girerek vakitle bitkinin yenilebilir kısımlarına taşınabildiği belirlendi. Turp üzerine yapılan bu çalışma, sırf bu zerzevata has bir durumun kelam konusu olmadığını, mikroplastiklerin farklı sebzelere de geçebileceğini gösteriyor. Araştırmanın başyazarı Dr. Nathaniel Clark, “Bu bulgular, yalnızca turpla sonlu kalmıyor; öteki sebzelerde de benzeri bir durumun yaşanabileceği manasına geliyor” biçiminde bir açıklama yaptı.
Turplardan insanların sofralarına uzanan yolculuk
Araştırmacılar, mikroplastiklerin bitkilere nasıl geçtiğini anlamak maksadıyla hidroponik bir sistem kullanarak turpları yetiştirdi. Bu sistemde, turpların kökleri mikroplastik içeren bir çözeltiyle direkt temas etti. Beş gün süren müşahedeler sonucunda, mikroplastiklerin yaklaşık yüzde 25’inin turpun yenilebilir kök kısmına, yüzde 10’unun ise filizlere kadar ulaştığı tespit edildi. Dr. Clark, “Bitkilerin köklerinde, Casparian şeridi ismi verilen bir bariyer bulunur. Bu bariyer, birden fazla ziyanlı maddeyi süzme misyonu görür. Lakin, bu çalışma, nanoplastiklerin bu bariyeri geçebildiğini ve bitkilerde birikerek, onları tüketen canlılara geçiş yapabileceğini birinci kere gösteriyor” dedi.
Bu bulgular, mikroplastiklerin sırf denizlerdeki balıklar ve yumuşakçalarda değil, tıpkı vakitte kara ve tarım eserlerinde de önemli bir sorun haline geldiğini gösteriyor. Dünya üzerinde yapılan çok sayıda araştırma, mikroplastiklerin çabucak her alanda bulunduğunu tespit etti. Fakat bu araştırma, mikroplastiklerin bizim direkt tükettiğimiz besinlerde da bulunmasının, bugüne kadar düşündüğümüzden çok daha yaygın ve derin bir sorun olabileceğini gösteriyor.
Mikroplastikler neden tehlikeli?
Mikroplastiklerin insan sıhhatine mümkün tesirleri konusunda şimdi net bir bilimsel sonuca varılmamış olsa da, artan araştırmalar bu hususların ziyanlı olabileceğine işaret ediyor. Plastikler, ekseriyetle toksik ya da kanserojen olan kimyasallar içeriyor ve bu kimyasalların bedende birikmesi, organlara ziyan verme potansiyeli taşıyor. Kemirgenler üzerinde yapılan çalışmalarda, yüksek düzeylerde mikroplastik maruziyeti bağırsaklar, akciğerler, karaciğer ve üreme sistemi üzere organlarda hasara yol açabiliyor. Beşerler üzerinde yapılan erken araştırmalar ise, mikroplastiklerin kardiyovasküler hastalıklar ve birtakım kanser tipleriyle kontaklı olabileceğine dair kimi bulgulara işaret ediyor.
