Japonya Uzay Ajansı (JAXA), 15 yıldır Venüs’ün sırlarını çözmeye çalışan uzay aracı Akatsuki’nin başrolde olduğu Planet C misyonunu sonlandırdığını duyurdu. Bu gelişmeyle birlikte, Venüs’ün yörüngesinde etkin olarak çalışan hiçbir uzay aracı kalmamış oluyor.
2010 yılında fırlatılan ve kuvvetli bir seyahat geçiren Akatsuki, bilim dünyasına bedelli bilgiler sunarak gezegenin atmosferi hakkında çığır açan keşiflere imza attı. Akatsuki’nin öyküsü, aslında beklendiği üzere başlamadı. 2010 yılında fırlatıldıktan sonra, uzay aracının Venüs yörüngesine girmek için kritik bir hareket gerçekleştirmesi gerekiyordu. Lakin ana motorunda meydana gelen bir arıza nedeniyle planlanan 12 dakikalık ateşleme yalnızca üç dakika sürdü. Bu arıza, Akatsuki’nin Venüs’ü ıskalayarak Güneş etrafında bir yörüngeye girmesine neden oldu. Misyon başarısız üzere görünse de JAXA pes etmedi.
Mühendisler, uzay aracının yardımcı itki sistemini kullanarak onu yavaşlattı ve beş yıl boyunca Güneş etrafındaki yörüngesinde tutmayı başardı. Bu beş yıllık bekleme mühletinin akabinde, 2015 yılında ikinci bir deneme yapıldı ve Akatsuki, beklenmedik bir halde Venüs’ün yörüngesine yerleşmeyi başardı. Her ne kadar bu yörünge başlangıçta planlanandan farklı olsa da, bilimsel açıdan eşsiz avantajlar sundu. JAXA’ya nazaran, uzay aracı gezegene en yakın 400 kilometre, en uzak ise 440 bin kilometre uzaklıkta bulunuyordu ve Venüs’ün dönüşüyle tıpkı istikamette hareket ediyordu.
Bilimsel keşifler ve sona eren macera
Akatsuki, misyon mühleti boyunca Venüs’ü ayrıntılı bir formda gözlemleme fırsatı buldu. Üzerindeki ultraviyole ve kızılötesi kameralar sayesinde gezegenin bulut yapısı ve atmosferik bileşenleri haritalandı, yüksek süratli kamerayla şimşekler tespit edildi ve radyo bilim teknikleriyle atmosferin dikey yapısı incelendi. Bilhassa gezegenin dönüş tarafıyla tıpkı doğrultuda olması, Akatsuki’nin sistematik ve daima müşahedeler yaparak eşsiz bir data seti oluşturmasını sağladı.
Bu bilgilerle, bilim dünyasında değerli keşifler yapıldı. Akatsuki, Güneş Sistemi’ndeki en büyük dağ dalgasını keşfetti ve Venüs’ün yüksek süratli atmosferik dolanımını (süper-rotasyon) sürdüren sistemleri anlamamızı sağladı. Ayrıyeten vazife, Dünya’daki meteorolojik araştırmalarda sıkça kullanılan bilgi asimilasyon tekniklerinin Venüs’e uygulanmasını sağlayan birinci misyon oldu.
Ne yazık ki, Akatsuki’nin seyahati büsbütün problemsiz geçmedi. 2016’da yaşanan birtakım teknik aksaklıklar nedeniyle kameralarından ikisi kapatılarak uzay aracının ömrü uzatılmaya çalışıldı. Fakat hiçbir uzay aracı sonsuza kadar çalışamıyor.
JAXA’nın açıklamasına nazaran, Akatsuki ile bağlantı Nisan 2024’ün sonlarında büsbütün koptu. Bağlantısı yine kurma gayretleri başarısız olunca, uzay aracının vazifesi resmen sonlandırıldı.
Akatsuki’nin emekliye ayrılmasıyla birlikte, Venüs’ün yörüngesinde faal olarak çalışan bir uzay aracı kalmadı. Lakin bu durumun uzun sürmesi beklenmiyor. NASA’nın DAVINCI ve VERITAS vazifeleri ile ESA iştirakindeki EnVision vazifesinin 2020’lerin sonu ve 2030’ların başlarında fırlatılması planlanıyor.
