Güney Afrika’nın doğu kıyılarında, onlarca yıl boyunca ortadan kaybolduğu düşünülen sıra dışı bir deniz canlısı yine ortaya çıktı. Gitar formunu andıran gövdesi ve uzun testereye benzeyen burnuyla tanınan büyük dişli testere balığı (largetooth sawfish), yıllar sonra birinci sefer kıyıya vurmuş halde bulundu.
Bu ender olay, hem mahallî halkı hem de deniz biyologlarını şaşkına çevirdi. Çünkü bu cins, bölgede en son 1990’lı yıllarda gözlemlenmişti ve o vakitten beri yok olduğu varsayılıyordu.
19 Eylül günü, Doğu Kap bölgesindeki Birha Nehri’nin ağzında yaklaşık 3 metre uzunluğundaki bu sıra dışı balığın cansız vücudu kıyıya vurdu. Balığı birinci fark eden kişi, bölgede yaşayan Mike Vincent’tı. Kıyıda yürürken karşılaştığı bu alışılmadık canlıyı fotoğraflayıp, Doğu Londra Müzesi’nden tabiat bilimci Kevin Cole ile paylaştı.
Cole, yaşadığı tecrübesi “gerçeküstü” olarak tanımlıyor. Uzun testere burunlu, köpekbalığını andıran bu canlıyı yakından inceleyen Cole, bir mühlet başında oturarak bu tarihi anın manasını düşündüğünü belirtiyor.
Görünüşü prestijiyle köpekbalığını andırsa da büyük dişli testere balığı aslında bir vatoz türü. En dikkat alımlı özelliği, burnunun üzerinde uzanan, zincirli testereye benzeyen yapısı. Bu uzun burun, hem avlarını sersemletmek hem de deniz tabanında yiyecek aramak için kullanılıyor. Ne yazık ki kıyıya vuran örnek, canlı değil; lakin varlığının hala sürdüğüne dair güçlü bir işaret olarak bedellendiriliyor.
Neden öldüğü muhakkak değil
Balığın vefat nedeni şimdi netleşmiş değil. Bedeninde bulunan besbelli bir ısırık izi, bir yırtıcı saldırısına uğramış olabileceğini düşündürüyor. Fakat tabiat bilimci Cole, bu yaranın karasal bir hayvandan kaynaklanamayacağını vurguluyor. DNA örneği alınamadığı için, balığın nasıl ve neden öldüğü, yalnızca görsel incelemelerle anlaşılabilecek.
Bu keşif, kritik derecede tehlike altındaki bu cins için değerli bir gelişme. Testere balıkları geçmişte tropikal ve subtropikal denizlerde, hatta vakit zaman tatlı suya kadar ulaşan bölgelerde yaşıyordu. Fakat Güney Afrika açıklarında son olarak 1999’da kayda geçmişti. O tarihten bu yana bu sularda yaşamadıkları düşünülüyordu. Artık ise bu beklenmedik müsabaka, tıbbın büsbütün yok olmadığına dair umutları yine yeşertti.
